جهتگیری ساختمان؛ تکنیک سازگاری اقلیمی در معماری بومی مناطق سردسیر ایران (مطالعۀ موردی: خانههای بومی شهر همدان)
نویسندگان
1 کارشناسیارشد گروه معماری، دانشکدۀ هنر و معماری، دانشگاه بوعلیسینا، همدان، ایران
2 دانشیار گروه معماری، دانشکدۀ هنر و معماری، دانشگاه بوعلیسینا، همدان، ایران
doi
10.22084/nb.2023.27359.2546چکیده
در سالهای اخیر اهمیت صرفهجویی در انرژی بهدلیل کمبود منابع انرژی و مشکلات زیستمحیطی ناشی از استفاده از انرژیهای تجدیدناپذیر افزایش یافته است. مصرف انرژی در بخش مسکن بسیار بالا است و انتظار میرود با افزایش جمعیت جهان افزایش یابد. ایجاد آسایش در ساختمانها در برابر مشکلات اقلیمی به مصرف بالای انرژی نیاز دارد. مطالعۀ راهحلهای بهکار رفته در مسکن بومی، برای مقابله با مشکلات اقلیمی و ایجاد آسایش برای ساکنین مناسب است و ساختمانهای سازگار با اقلیم میتوانند مصرف انرژی را کاهش دهند. معماری بومی منعکسکنندۀ هماهنگی بین معماری و اقلیم است و با تکنیکهای خورشیدی غیرفعال، آسایش ساکنین را فراهم کرده است. این پژوهش به مطالعۀ چند خانۀ بومی همدان با آبوهوای سرد کوهستانی در غرب ایران میپردازد تا عوامل مؤثر در کاهش مصرف انرژی را در آنها شناسایی کند. مطالعه با هدف یافتن مهمترین عامل در شکلگیری خانههای بومی همساز با اقلیم در همدان انجام شده است. این مطالعه در ابتدا با بررسی مطالعات پیشین، عوامل مؤثر اقلیمی در خانههای بومی را استخراج نموده و سپس با بررسی خانههای بومی شهر همدان و شبیهسازی برخی عوامل، به تحلیل آن عوامل مختلف پرداخته است. در مطالعات پیشین جهتگیری عامل مهمی ذکر شده بود که در این مطالعه با شبیهسازی خانههای بومی بهصورت کمّی بررسی شد. شبیهسازی خانهها با نرمافزار Design Builder و برروی دو عامل جهتگیری و میزان سطح بازشوها صورت گرفت. نتایج نشان میدهد که با وجود اینکه عوامل مختلفی در کاهش مصرف انرژی در معماری بومی مؤثرند، اما مهمترین آنها جهتگیری مناسب این خانهها نسبت به خورشید است. جهتگیری بهخصوص برروی میزان سطوح بازشوها در یک جبهه مؤثر بوده و در مصرف انرژی برای گرم کردن اثر میگذارد. نتایج تحقیق نشان میدهد سایر عوامل حفاظت در برابر اقلیم سرد، وابسته به جهتگیری خانهها نسبت به خورشید بوده و براساس آن شکل میگیرند.
