فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در تفسیر آیه اول سوره انسان، دیدگاه‌های متفاوتی ارائه شده که ناشی از اختلاف‌نظر در معنای «انسان»، «حِینٌ مِنَ اَلدَّهْرِ»، «لَمْ یَکُنْ شَیْئاً مَذْکُوراً» و نیز کل آیه و تعیین معنای استفهام است. دربارهٔ معنای «انسان» عده‌ای از مفسران معتقد به مصداق عام و عده‌ای دیگر، معتقد به مصداق خاص هستند. در مورد «حینٌ مِنَ الدَّهر»، گروهی از مفسران از تعیین بازهٔ زمانی مشخص خودداری کرده‌اند، درحالی‌که گروهی دیگر، بر اساس مصداق انسان، تلاش کرده‌اند زمان دقیقی را برای آن تعیین کنند. در خصوص جمله «لَمْ یَکُنْ شَیْئًا مَذْکُورًا»، مفسران مراتب مختلفی را برای «شیئًا مذکورًا» برشمرده‌اند. همچنین، در مورد نوع استفهام در آیه، دیدگاه‌هایی چون استفهام تقریری، استفهام انکاری و خبر تقریری مطرح شده است. در این پژوهش که به روش توصیفی - تحلیلی انجام گرفته است، باتوجه ‌به هدف سوره و ارتباط آیات، این نتیجه آشکار شد که با برقراری ارتباط «انسان» و «شیئا مذکورا» با ابرار (ع)؛ مقصود آیه اول، ظهور ابرار (ع) و انسان‌های برجسته‌ای است که خلیفةاللهی را محقق نموده‌اند. آنها با انجام اعمالی از سر اختیار، انسان را مطرح نموده‌اند. درباره کل آیه، گرچه با در نظرگرفتن استفهام تقریری و باتوجه‌به مراتب مختلف «شیئا مذکورا»، پاسخ متفاوت است؛ ولی درحقیقت استفهام در مقام اعجاب و بیانگر ظهور زودهنگام ابرار (ع) است.