فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

یکی از برجسته‌های حکمی و فلسفی در تعلیقات فارابی و ابن‌سینا تعلیقی است با آغازة «الوقوف على حقائق الأشیاء لیس فی قدرة البشر»، که در آن سخن از محدودیّت‌های معرفت بشری و پیامدهای آن در چارچوب نگاه انسان آن روزگار به جهان بیرون از خود می‌رود. در این مقاله به بررسی نگاه ویژه و روشنگرانه‌ای می‌پردازیم که این دو فیلسوف بزرگ در کتاب تعلیقات به مسئلة «حقیقت» و پیوند آن با معنای «حکمت» داشته‌اند. استنباط نگارنده از آموزه‌های تعلیقات این است که چون هیچ انسانی نمی‌تواند «حقیقت» را با علم حصولی و بی ابهام و اجمال بشناسد و هر انسانی شاید تنها با روزنه‌ای از علم حضوری و در حدّ مختصّات وجودی خود بدان راه یابد، باید تعریف تازه‌ای از «حکمت» به ‌دست داد که برازندة انسان باشد؛ در غیر این صورت آنچه در اندازة انسان است «حکمت ‌دوستی» است نه «حکمت». با این تفسیر، سعادت و کمال انسان را نیز دیگر نمی‌توان در رسیدن به حقیقت دانست؛ چه چنین رسیدنی نه معقول است و نه ممکن.