تبیین پیشرانهای مؤثر بر آیندۀ گردشگری پایدار شهر سرخس با رویکرد آیندهپژوهی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی شهری، واحد سمنان، دانشگاه آزاد اسلامی، سمنان، ایران
2 دانشیار گروه جغرافیا، واحد سمنان، دانشگاه آزاد اسلامی، سمنان، ایران
3 استاد تمام، مرکز تحقیقات کارآفرینی ایدهپردازی و تجاریسازی، واحد سمنان، دانشگاه آزاد اسلامی، سمنان، ایران
doi
10.22034/jgk.2025.473044.1216چکیده
رویکرد آیندهنگاری با پرداختن به محدودۀ گستردهای از شرایط آینده با اتخاذ رویکردهای مشارکتی و استدلالی در حوزۀ برنامهریزی، تأکید بر یافتن عوامل اصلی و کلیدی و پیشرانهای توسعه دارد. میزان و نحوه اثر پیشرانهای مؤثر بر گردشگری پایدار در شهر سرخس با رهیافت آیندهپژوهی از مهمترین جنبههای این پژوهش است. دادههای کیفی با پرسشنامۀ باز و از طریق مصاحبه و دادههای کمی بهصورت عددی و از طریق وزندهی در نرمافزار SPSS تهیه گردید. در ادامه از دادهها و آنالیزهای بهدستآمده در نرمافزار آیندهپژوهی MICMAC استفاده شد. نتایج این تحقیق نشان میدهد ضریب همبستگی رگرسیونی بین میزان شاخصهای مؤثر بر توسعه گردشگری در شهرستان سرخس برابر با 0/72 بوده که نشاندهنده این است که همبستگی خطی بین ابعاد مؤثر بر توسعه گردشگری در منطقه معنیدار است. همچنین، مقدار ضریب تبیین چندگانه برابر با 0/51است که نشان میدهد 51% از واریانسهای توسعه گردشگری در شهرستان سرخس توسط شاخصها مؤثر تبیین میشود و مابقی سهم سایر متغیرهاست. خروجی حاصل از MICMAC نیز نشان میدهد، عوامل رونق اقتصادی و سرمایهگذاری به همراه عامل صنعتی شدن بهعنوان پیشرانهای دو وجهی (دارای تأثیرگذاری و تأثیرپذیری) و عوامل زیستمحیطی و مدیران و برنامهریزان بهعنوان عوامل تأثیرپذیر هستند. در این میان، آستان قدس رضوی بهعنوان یک عامل مستقل عمل نموده است.
