نقش سازمانهای مردمنهاد در مشارکتِ طرحهای توسعۀ شهری (مطالعه موردی: شهر بیرجند)
نویسندگان
1 دانشیار گروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری ، دانشگاه ازاد اسلامی، مشهد، ایران.
2 دانشجوی دکتری، گروه شهرسازی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران
3 استادیار گروه شهرسازی،دانشکده هنرو معماری،دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران
4 استادیار گروه علوم اجتماعی ،واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران
doi
10.22034/jgk.2023.382443.1102چکیده
برنامهریزی مشارکتی و مشارکت مردم در طرحهای توسعۀ شهری، موضوعی است که در مطالعات فراوانی موردتوجه قرارگرفته است. مطالعات نشان میدهد که توجه به انواع تشکلهای مردمی در فرایند مشارکت، عامل مهمی در انطباق فرایند برنامهریزی مشارکتی با توانمندیهای جامعه شهری است، اما برخلاف تأکید بر مشارکت تشکلهای مردمی در طرحهای توسعۀ شهری، کمتر پژوهشی به جایگاه سازمانهای مردمنهاد بهعنوان عاملی مؤثر در تحقق برنامههای توسعه شهری پرداخته است. از اینرو، پژوهش حاضر در پی پاسخ به این پرسش است که توانمندی سازمانهای مردمنهاد در راستای تهیه و اجرای طرحهای توسعه شهری چیست؟ نمونۀ موردی شهر بیرجند، مرکز استان خراسان جنوبی است. این شهر دارای بافت اجتماعی منسجمی است که بر پایه آن توانسته در دورۀ شهرنشینی جدید، ترکیبی جالبتوجه از تشکلهای مردمی سنتی و سازمانهای مردمنهاد جدید داشته باشد. این پژوهش با روش کیفی و با استفاده از تحلیل مضمون و بهکارگیری نرمافزار MAXQDA انجام شده است. جمعآوری اطلاعات از طریق مصاحبه با 16 نفر انجام گرفت. دادههای جمعآوریشده به کمک 17 مضمون پایه، 6 مضمون سازماندهنده و 1 مضمون فراگیر بررسی و تحلیل شدند. درنهایت، تحلیل شبکه مضامین بهدستآمده روابط میان مضامین اثرگذار در توانمندی سازمانهای مردمنهاد در فرایند تهیه و اجرای طرحهای توسعۀ شهری را نشان میدهد. برمبنای مضامین اصلی، نتایج پژوهش بیانگر آن است که نقشانگیزی سازمانهای مردمنهاد در حیطه موضوعات اقتصادی، سیاستگذاری و اجتماعی مرتبط با مراحل تهیه و اجرای طرحهای توسعه شهری است.
