فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

از مباحث مهم تفسیری، فقهی و تاریخیِ اسلام، موضوع «جهاد» است. بحثی که به عنوان یکی از مسائل مهم دینی شناخته می‌شود. در گسترۀ این موضوع، بحث جهاد ابتدایی یکی از جستارهای پرچالش در عصر غیبت و به ویژه دوران کنونی به شمار می‌رود که فهم نادرست آن باعث شده تا برخی کج‌اندیشان آن را دستاویز سوء استفاده‌های سیاسی خود قرار داده و نیز در نقطۀ مقابل بسیاری از بداندیشان با آن به اسلام و قرآن حمله نموده و اسلام را دین خونریزی و خشونت معرّفی نمایند.از طرفی برخی اندیشمندان مسلمان برای تطهیر چهرۀ اسلام به طور بنیادی منکر مشروعیت جهاد ابتدایی در قرآن شده‌اند و تمامی جهادهای صدر اسلام را جهادهایی دفاعی و به منظور دفع تجاوزگری دشمنان دانسته‌اند و هدف از آنها را تنها دفع تعدّی و نه مبارزه با شرک و اعتقادات باطل دانسته‌اند و اساساً چنین مبارزه‌ای را برخلاف آزادی و اختیار انسان بر شمرده‌اند. دکتر عبدالستار مؤلّف تفسیر الجامع از جملۀ این مفسّران است.در این مقاله با بررسی تطبیقی دیدگاه‌های دکتر عبدالستار ذیل آیات جهاد با آرای آیت الله جوادی آملی، این نکته به اثبات رسید که در اسلام جهاد ابتدایی بر اساس شواهد قرآنی و نیز سنّت نبوی وجود داشته است، هرچند که هدف آن به همان روح دفاع باز می‌گردد و دلایل دکتر عبدالستار در مورد سیاق برخی آیات نادرست می‌باشد.