طراحی الگوی تربیت دانشجو در محیط یادگیری الکترونیک
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری علوم تربیتی،دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
2 دانشیار، گروه علوم تربیتی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
3 دانشیار گروه علوم تربیتی دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
4 استادیار، گروه علوم تربیتی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.
5 دانشیار گروه علوم تربیتی؛ دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.
doi
10.22034/qjimdo.2025.539517.1761چکیده
زمینه و هدف: تحول فناوریهای دیجیتال، آموزش عالی را با دگرگونیهای بنیادینی مواجه ساخته و یادگیری الکترونیک را به یکی از شیوههای اصلی آموزش در دانشگاهها تبدیل کرده است. در این میان، تربیت مؤثر دانشجو در چنین محیطهایی مستلزم طراحی الگویی جامع، بومی و مبتنی بر نیازهای یادگیرندگان و ویژگیهای محیط دیجیتال است. با این حال، بسیاری از رویکردهای موجود، فاقد انسجام نظری یا اعتبار تجربی لازم هستند و پاسخگوی چالشهای تربیتی در فضای یادگیری الکترونیک نیستند. در این پژوهش به طراحی الگویی مفهومی برای تربیت دانشجو در محیط یادگیری الکترونیک پرداخته میشود. روششناسی: پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و از حیث روش گردآوری دادهها، کیفی است و در آن از راهبرد دادهبنیاد استفاده شده است. جامعه آماری این مطالعه را اساتید آموزش الکترونیک (دانشگاههای پیام نور تهران) تشکیل میدهند که پس از رسیدن به اشباع نظری، تعداد آنها به ۱۵ نفر محدود شد. انتخاب نمونهها بهصورت هدفمند صورت گرفت. روش گردآوری دادهها بهصورت میدانی و کتابخانهای بوده و برای جمعآوری اطلاعات از مصاحبه نیمهساختاریافته استفاده شد. در تحلیل دادهها نیز از فرایند سه مرحلهای کدگذاری استفاده شده است.یافتهها: بر اساس تحلیل دادههای پژوهش، عوامل علی در سه مقوله فرعی شامل الزامات آموزشی، نهادی و فناوری، پدیده محوری در سه مقوله فرعی شامل دانش، مهارت و نگرش، عوامل زمینهای شامل ویژگی های فردی و بسترهای نهادی در دانشگاه پیام نور، عوامل مداخلهگر شامل شایستگیهای استاد و مقررات آموزشی و راهبردها شامل توسعه شایستگیهای فردی دانشجو در آموزش از راه دور، ارتقای زیرساخت های و توسعه سیستم های فناوری در محیط یادگیری الکترونیکی و ارتقای شایستگی های استاد در آموزش از راه دور و پیامدها شامل پیامدهای آموزشی و سازمانی تقسیمبندی شدند.نتیجهگیری: اجرای این الگو میتواند به پیامدهای مثبت در دانشگاههای آموزش از راه دور منجر شود. الگوی ارائهشده، چارچوبی جامع برای بهبود سیاستگذاری، طراحی برنامههای آموزشی و ارتقای کیفیت یادگیری الکترونیکی در دانشگاه پیام نور و سایر مؤسسات مشابه فراهم میسازد.