الگوی حکمرانی چابک مبتنی بر تحول دیجیتال در سازمان­های دولتی ایران

نویسندگان

1 دانشیار گروه مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه آزاداسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران

2 دانشیار گروه مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران

3 استادیار گروه مدیریت تکنولوژی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد قم، قم، ایران

4 دانشجوی دکتری مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم تحقیقات، تهران، ایران

doi
10.22034/qjimdo.2025.538093.1759
چکیده

زمینه و هدف: درعصر تحول دیجیتال پاسخ­گویی به چالش­های ناشی از تغییرات محیطی، مستلزم حکمرانی چابک در برآوردن خواسته­ها و نیازهای جامعه دائماً در حال تغییر است. این پژوهش با هدف تدوین الگوی حکمرانی چابک مبتنی بر تحول دیجیتال در سازمان­های دولتی ایران (مورد مطالعه: سازمان فناوری اطلاعات ایران) انجام شده است. روش‌شناسی: پژوهش از نظر هدف، کاربردی و توسعه­ای و از لحاظ نوع داده­ها آمیخته اکتشافی است که برای نیل به اهداف آن، از رویکرد آمیخته متوالی اکتشافی استفاده شد. در مرحله کیفی با استفاده از روش تحلیل مضمون، ابعاد، مولفه­ها و شاخص­های الگو از طریق مصاحبه نیمه­ساختاریافته با 15 نفر از خبرگان دانشگاهی و اجرایی سازمان فناوری اطلاعات ایران احصاء شد. در این مرحله سه بعد، نوزده مولفه و پنجاه و هفت شاخص به دست آمد. در مرحلۀ کمی، برای اعتبارسنجی الگو، از مدل­سازی معادلات ساختاری استفاده شد؛ بدین‌صورت که پرسشنامه­ای بر اساس عوامل احصاء شده در مرحله کیفی، طراحی و در بین 120 نفر از کارشناسان سازمان فناوری اطلاعات ایران توزیع شد تا روابط بین شاخص­ها و مقوله­ها ارزیابی شود. داده­های مرحله کمی با استفاده از نرم افزار اِسمارت پی‌اِل‌اِس نسخه 3 مورد تحلیل قرار گرفتند. یافته‌ها: یافته­های حاصل از دو مرحله کیفی و کمی نشان داد که حکمرانی چابک مبتنی بر تحول دیجیتال در سازمان­های دولتی ایران شامل ابعاد محتوایی (مانند تصمیم‌گیری چابک، شفافیت، فرهنگ پذیرش تغییر، مشارکت شهروندان)، ساختاری (شامل زیرساخت فناورانه، منابع انسانی نوآور، رهبری داده‌محور و نهاد تحول دیجیتال) و  فرایندی (از جمله روش‌های چابک، یادگیری مستمر و سیاست‌گذاری مشارکتی) است. تحلیل­های کمی نیز معنی­داری ارتباط بین شاخص­ها و مولفه‌های مورد نظر را تایید کردند. نتیجه‌گیری: نتایج این پژوهش می‌تواند به غنای ادبیات نظری در حوزه حکمرانی چابک و تحول دیجیتال کمک کرده و زمینه‌ساز تدوین سیاست‌ها و راهبردهای بهینه در سازمان‌های دولتی گردد.