الگوی حکمرانی چابک مبتنی بر تحول دیجیتال در سازمانهای دولتی ایران
نویسندگان
1 دانشیار گروه مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه آزاداسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران
2 دانشیار گروه مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران
3 استادیار گروه مدیریت تکنولوژی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد قم، قم، ایران
4 دانشجوی دکتری مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم تحقیقات، تهران، ایران
doi
10.22034/qjimdo.2025.538093.1759چکیده
زمینه و هدف: درعصر تحول دیجیتال پاسخگویی به چالشهای ناشی از تغییرات محیطی، مستلزم حکمرانی چابک در برآوردن خواستهها و نیازهای جامعه دائماً در حال تغییر است. این پژوهش با هدف تدوین الگوی حکمرانی چابک مبتنی بر تحول دیجیتال در سازمانهای دولتی ایران (مورد مطالعه: سازمان فناوری اطلاعات ایران) انجام شده است. روششناسی: پژوهش از نظر هدف، کاربردی و توسعهای و از لحاظ نوع دادهها آمیخته اکتشافی است که برای نیل به اهداف آن، از رویکرد آمیخته متوالی اکتشافی استفاده شد. در مرحله کیفی با استفاده از روش تحلیل مضمون، ابعاد، مولفهها و شاخصهای الگو از طریق مصاحبه نیمهساختاریافته با 15 نفر از خبرگان دانشگاهی و اجرایی سازمان فناوری اطلاعات ایران احصاء شد. در این مرحله سه بعد، نوزده مولفه و پنجاه و هفت شاخص به دست آمد. در مرحلۀ کمی، برای اعتبارسنجی الگو، از مدلسازی معادلات ساختاری استفاده شد؛ بدینصورت که پرسشنامهای بر اساس عوامل احصاء شده در مرحله کیفی، طراحی و در بین 120 نفر از کارشناسان سازمان فناوری اطلاعات ایران توزیع شد تا روابط بین شاخصها و مقولهها ارزیابی شود. دادههای مرحله کمی با استفاده از نرم افزار اِسمارت پیاِلاِس نسخه 3 مورد تحلیل قرار گرفتند. یافتهها: یافتههای حاصل از دو مرحله کیفی و کمی نشان داد که حکمرانی چابک مبتنی بر تحول دیجیتال در سازمانهای دولتی ایران شامل ابعاد محتوایی (مانند تصمیمگیری چابک، شفافیت، فرهنگ پذیرش تغییر، مشارکت شهروندان)، ساختاری (شامل زیرساخت فناورانه، منابع انسانی نوآور، رهبری دادهمحور و نهاد تحول دیجیتال) و فرایندی (از جمله روشهای چابک، یادگیری مستمر و سیاستگذاری مشارکتی) است. تحلیلهای کمی نیز معنیداری ارتباط بین شاخصها و مولفههای مورد نظر را تایید کردند. نتیجهگیری: نتایج این پژوهش میتواند به غنای ادبیات نظری در حوزه حکمرانی چابک و تحول دیجیتال کمک کرده و زمینهساز تدوین سیاستها و راهبردهای بهینه در سازمانهای دولتی گردد.