فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مکان‌های مذهبی بیانی از ارزش‌های فرهنگی و اصول زیبایی‌شناسی در هر جغرافیایی هستند. در تحقیق حاضر با تمرکز بر خراسان بزرگ تلاش گردیده تا ضمن معرفی مسجدمزارهای این خطّه، به شناختی از تحولات مفهومی این معماری و نحوۀ ساخت فضایی آن دست یافت. روش پژوهش براساس روش تفسیری- تاریخی و تحلیل نمونه‌های موردی بوده و اطلاعات بر مبنای مطالعات کتابخانه‌ای- اسنادی و مشاهدات میدانی به ‌دست آمده­اند. تحقیق در پی پاسخگویی به این سؤال است که تحولات کالبدی این ابنیه نشانگر چه مفاهیمی هستند؟ برای پاسخگویی، متغیرهای مختلفی چون: محل قرارگیری، هندسه و انتظام نقشه، فضاهای الحاقی، مرزبندی میان درون و بیرون، نحوۀ قرارگیری، ترازها، تعداد ورودی، وجود دید به بیرون بنا، انتظام هندسی نما، محل قرارگیری مناره، نحوۀ تأکید بر محور عمودی، نحوۀ بیان محور افقی، شکل گنبد، نوع و جبهۀ ساخت تزئینات در ابنیه، مورد کاوش قرار گرفته است. یافته‌های تحقیق بیانگر آن است که تنوعی ارزشمند از نقشه‌های هندسی در ساخت ابنیه به‌کار‌رفته؛ با این‌حال، پیروی از اصولی چون رعایت سلسله‌مراتب دسترسی و مرزبندی فضایی، انتظام حجمی و نمای بنا و نیز اقتباس از الگوی چهارتاقی، نشانۀ تداوم یک سنت در معماری این ابنیه در خراسان بزرگ می‌باشد.