نقش محیطِ ساخته‌شده در ارتقاء روحیۀ تعاملی دانشجویان معماری در محیط‌های رسمی و غیررسمی در سه دانشگاه مشهد

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد معماری اسلامی، دانشگاه بین‌المللی امام رضا (ع)، مشهد، ایران

2 دانشیار، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه علم و هنر، یزد، ایران

doi
10.22034/jgk.2023.350100.1066
چکیده

هدف از پژوهش حاضر، بررسی نقش محیطِ ساخته‌شده در ارتقاء روحیۀ تعاملی (درسی، دوستانه، تفریحی، سیاسی- فرهنگی) دانشجویان معماری می‌باشد که در سه نمونۀ دانشگاه‌های فردوسی، بین‌المللی امام رضا (ع) و آزاد اسلامی مشهد، مورد مطالعه قرار گرفته است. با توجه به اینکه آموزش در رشتۀ معماری، هم نظری و هم عملی است، از این‌‌رو، نیاز به تعاملات اجتماعی، به‌طور ویژه احساس می‌شود. این تعاملات برای دانشجویان، لزوماً تنها در کلاس‌ها، آتلیه‌ها و فضاهای رسمی دانشکده امکان‌پذیر نیست، بلکه فضاهای جمعی و غیررسمی نیز دارای پتانسیل ویژه‌ای برای فعالیت‌های گروهی و انتقال تجارب با سایر دانشجویان معماری و شکل‌گیری روابط اجتماعی هستند. سؤال اصلی پژوهش مبنی بر آن است که: دانشجویان معماری، چه فضاهایی را برای تعامل ترجیح می‌دهند و مؤلفه‌های مورد‌نظر آن‌ها با توجه به نوع تعاملات چیست؟ در این راستا و با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی، ابتدا از متون و مطالعات قبلی، چهارچوب نظری ارائه گشته؛ سپس نمونه‌های موردی با روش پیمایشی و استفاده از مشاهده و پرسشنامه و تحلیل‌های آماری، مورد مطالعه و ارزیابی قرار گرفته و میزان تأثیر هر عامل در ترجیح مکانی دانشجویان برای تعاملات (درسی، دوستانه، تفریحی، سیاسی- فرهنگی) تبیین گردیده است؛ در نهایت نیز داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار SPSS و آزمون اندازه‌های مکرر و آزمون بونفرونی مورد تجزیه‌و‌تحلیل قرار گرفته‌اند. نتایج تحقیق بیانگر آن است که تعامل دوستانه و تفریحی دانشجویان معماری، در هر سه دانشگاه به‌طور معناداری بیشتر از تعاملات درسی و سیاسی- فرهنگی در انتخاب فضاها مؤثر بوده؛ از طرفی در دانشگاه آزاد، تسهیلات مناسب نشستن و در دانشگاه فردوسی و دانشگاه امام رضا (ع) نیز فعالیت‌های گروهی، مؤثرترین عوامل در انتخاب فضاها بوده‌اند.