آیۀ 34 سورۀ نساء: تفسیر تطبیقی فضل الرحمن و خامنهای
نویسندگان
1 پژوهشگر مستقل، پاکستان
2 دانشگاه رابعه بلخی، کابل، افغانستان
doi
10.22091/ptt.2025.11916.2403چکیده
آیۀ «الرِّجَالُ قَوَّامُونَ عَلَى النِّسَاءِ» (نساء: 3۴) از مهمترین آیات اجتماعیــحقوقی در تبیین نقش و مسئولیت زنان و مردان در خانواده است که با ظهور چالشهای جدید، نیاز به بازنگری در تفسیر آن افزایشیافته است. فضل الرحمان، با روش تاریخیــاجتماعی و نظریۀ دوحرکتی، قوامیت را در چارچوب زمانۀ نزول تفسیر میکند. خامنهای، با رویکرد اجتهادی و عقلانیت اسلامی، سعی دارد از قوامیت فهم متناسب با شرایط اجتماعی امروز ارائه دهد. هدف این مقاله بررسی مبانی روششناختی این دو اندیشمند در فهم و تفسیر آیۀ 3۴ سوره نساء است. یافتههای این مطالعه نشان میدهد که هر دو دانشور، با وجود تفاوت در مبانی و روشها، اتفاقنظر دارند که زن و مرد نسبتبه یکدیگر برتری ذاتی ندارند. اختلافنظرشان این است که فضل الرحمان بر نقش اقتصادی مردان تأکید دارد و بر این باور است که با شرکت زن در تأمین هزینۀ زندگی، برتری مرد کاهش مییابد. خامنهای قوامیت را ناشی از تفاوتهای طبیعی و مکمل بودن زن و مرد میداند و اعتقاد دارد که مردان، بدون برتری ذاتی، مسئولیت تأمین معیشت خانواده را بر عهده دارند.
