فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

زمینه و هدف: مستندسازی تجارب به‌عنوان یکی از راهبردهای کلیدی در حفظ و انتقال دانش سازمانی، به‌ویژه در سازمان‌های دفاعی که با محیط‌های پیچیده، حساس و پویایی مواجه‌اند، از اهمیت بسزایی برخوردار است. با این حال، فرایند مستندسازی تجارب در این سازمان‌ها با چالش‌ها و موانع متعددی همراه است که می‌تواند به اتلاف دانش حیاتی، دوباره‌کاری، یا کاهش اثربخشی تصمیم‌گیری‌های آینده منجر شود. هدف این پژوهش، طراحی الگویی برای آسیب‌شناسی فرایند مستندسازی تجارب در یکی از سازمان‌های دفاعی کشور است. روش‌شناسی: پژوهش حاضر از نوع کیفی و با رویکرد تحلیل مضمون انجام شد. جامعه آماری شامل خبرگان و افراد دارای تجربه در حوزه مستندسازی تجارب در یکی از سازمان‌های دفاعی کشور است. نمونه‌گیری به‌صورت هدفمند و با معیار کفایت نظری با تعداد 15 نفر انجام شد. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته گردآوری و با استفاده از روش کدگذاری سه‌مرحله‌ای اتراید و استرلینگ شامل مضامین پایه، مضامین سازمان‌دهنده و مضمون فراگیر تحلیل گردید. به‌منظور اعتباربخشی به یافته‌ها از روش‌های بازبینی مشارکت‌کنندگان، مرور خبرگان و بررسی هم‌خوانی داده‌ها بهره گرفته شد. یافته‌ها: بر اساس تحلیل داده‌های مصاحبه، تعداد 93 مضمون پایه در قالب 31 مضمون سازمان‌دهنده و تعداد 8 مضمون فراگیر شامل ضعف ساختار نهادی و سازمانی در مستندسازی تجارب، ناکارآمدی فرآیندها و رویه‌های مستندسازی، نارسایی‌های فرهنگی و انگیزشی در ثبت و انتقال تجربه، چالش‌های منابع انسانی شامل شایستگی، آموزش و انتقال دانش ضمنی، ضعف زیرساخت‌های فناورانه و سامانه‌های مدیریت دانش، فقدان نظام ارزیابی و بازخورد در مستندسازی و استفاده از تجارب، محدودیت‌های امنیتی و طبقه‌بندی اطلاعات در فرآیند مستندسازی و موانع ارتباطی و تعاملات بین‌بخشی در تبادل تجربه دسته‌بندی شدند. نتیجه‌گیری: یافته‌های پژوهش به شناسایی مجموعه‌ای از مضامین منجر شد که بیانگر موانع، چالش‌ها و الزامات مستندسازی تجارب در سازمان‌های دفاعی هستند. بر اساس این مضامین، الگویی مفهومی طراحی شد که ابعاد کلیدی آسیب‌شناسی این فرایند را دربرمی‌گیرد. این الگو می‌تواند مبنایی برای اصلاح سیاست‌ها، بازطراحی فرایندها و ارتقاء نظام مدیریت دانش در سازمان‌های دفاعی فراهم سازد.