الگوی خطمشیگذاری عمومی نظام تنظیمگری مجوزها با رویکرد بهبود محیط کسبوکار
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، گروه مدیریت دولتی و خطمشیگذاری عمومی، دانشکده مدیریت، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، تهران، ایران
2 استادیار گروه مدیریت دولتی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
3 استاد، دانشکده اقتصاد، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.
4 استادیار، گروه مدیریت دولتی، واحد تهران مرکزی،دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
5 استادیار، گروه مدیریت دولتی، واحد تهران مرکزی،دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
doi
10.22034/qjimdo.2025.560288.1772چکیده
زمینه و هدف: بهبود محیط کسبوکار یکی از اهداف کلیدی سیاستگذاری عمومی است که میتواند اثرات مستقیم بر سرمایهگذاری، اشتغال و توسعه اقتصادی داشته باشد. در نظام مجوزدهی ایران، پیچیدگی فرآیندها، تعدد نهادهای تصمیمگیر و نبود شفافیت، موانع قابل توجهی برای فعالان اقتصادی ایجاد کرده است. هدف این پژوهش، طراحی و ارائه یک الگوی جامع خطمشیگذاری عمومی برای نظام تنظیمگری مجوزها با رویکرد بهبود محیط کسبوکار است. روششناسی: این پژوهش از نوع کیفی و کاربردی است و با رویکرد تحلیل مضمون انجام شده است. جامعه آماری شامل خبرگان و متخصصان حوزه سیاستگذاری و محیط کسبوکار در بخشهای دولتی و خصوصی با سابقه اجرایی کلان است. نمونهگیری به صورت هدفمند و تا رسیدن به اشباع نظری انجام شد. دادهها از طریق مصاحبههای نیمهساختاریافته و مرور ادبیات موضوع جمعآوری شد و برای تحلیل، از مدل کدگذاری اترید-استرلینگ بهره گرفته شد تا مضامین پایه، سازماندهنده و فراگیر استخراج و شبکه مضامین ترسیم شود. یافتهها: تحلیل دادهها نشان داد که چرخه خطمشیگذاری نظام مجوزدهی کشاورزی شامل سه مرحله اصلی تدوین، اجرا و ارزیابی است. در مرحله تدوین، تحلیل وضعیت موجود، تعیین اهداف روشن و طراحی گزینههای خطمشی با رویکرد دیجیتال و فناورانه اهمیت دارد. مرحله اجرا بر ظرفیتسازی اجرایی، هماهنگی بینبخشی و شفافیت سامانهها تمرکز دارد و مرحله ارزیابی شامل سنجش عملکرد سازمانی، اثرات اقتصادی و اجتماعی-زیستمحیطی و بازخورد ذینفعان است. یافتهها نشان میدهند که یکپارچگی نهادی، شفافیت فرآیندها و استفاده از فناوریهای نوین از عوامل کلیدی موفقیت خطمشیگذاری در بهبود محیط کسبوکار محسوب میشوند. نتیجهگیری: یکپارچگی نهادی، شفافیت فرآیندها و استفاده از فناوریهای نوین، کلید موفقیت در طراحی، اجرا و ارزیابی سیاستهای مجوزدهی و ارتقای محیط کسبوکار است.
