الگوی خط‌مشی‌گذاری بهبود محیط کسب‌و‌کارهای کوچک و متوسط در ایران

نویسندگان

1 استاد، گروه مدیریت دولتی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 دانشجوی دکتری، گروه مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران.

3 استاد، گروه مدیریت دولتی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

doi
10.22034/qjimdo.2025.558745.1771
چکیده

زمینه و هدف: بهبود محیط کسب‌و‌کارهای کوچک و متوسط به‌عنوان یکی از ارکان اصلی رشد اقتصادی و اشتغال پایدار، نیازمند وجود ساختارهای خط‌مشی‌گذاری کارآمد، هماهنگ و پاسخگو است. در ایران، پراکندگی نهادی، ناپایداری سیاست‌ها، ضعف در هماهنگی بین‌بخشی و کمبود پیوند میان سیاست‌های ملی با نیازهای واقعی بنگاه‌های کوچک و متوسط، موجب کاهش اثرگذاری حمایت‌های دولتی و محدود شدن ظرفیت نوآوری و رقابت‌پذیری این بخش شده است. ازاین‌رو، پژوهش حاضر با هدف طراحی الگوی خط‌مشی‌گذاری بهبود محیط کسب‌و‌کارهای کوچک و متوسط در ایران انجام شد. روش‌شناسی: این پژوهش از نوع کاربردی و با رویکرد استقرایی طراحی شد و به‌منظور استخراج عوامل مؤثر و طراحی الگوی خط‌مشی‌گذاری، روش کیفی میدانی به کار گرفته شد. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با خبرگان حوزه کسب‌وکارهای کوچک و متوسط در بخش‌های دولتی و خصوصی جمع‌آوری شد. نمونه‌های پژوهش با استفاده از نمونه‌گیری هدفمند ملاک‌محور تا رسیدن به اشباع نظری انتخاب شدند. تحلیل داده‌ها از طریق روش تحلیل مضمون بر اساس شبکه مضامین اترید–استرلینگ انجام شد تا مضامین پایه، سازمان‌دهنده و فراگیر شناسایی و ساختار نظام‌مند محیط کسب‌وکارهای  کوچک و متوسط در ایران ترسیم گردد.یافته‌ها: تحلیل داده‌ها نشان داد که بهبود محیط کسب‌وکارهای کوچک و متوسط (اِس‌اِم‌ای‌ها) در ایران تحت تأثیر پنج محور اصلی است: محیط سیاسی ـ قانونی پاسخگو که شفافیت، چابکی اداری و اعتماد را تقویت می‌کند؛ محیط اقتصادی پیش‌بینی‌پذیر که تاب‌آوری و پایداری عملکرد را ارتقا می‌دهد؛ محیط اجتماعی ـ فرهنگی توانمندساز که قابلیت‌های انسانی و همکاری شبکه‌ای را افزایش می‌دهد؛ محیط فناورانه نوآور که ظرفیت نوآوری و پذیرش فناوری را تقویت می‌کند؛ و محیط بین‌المللی رقابت‌پذیر که جایگاه اِس‌اِم‌ای‌ها در بازارهای منطقه‌ای و جهانی را بهبود می‌بخشد. این یافته‌ها نشان می‌دهد که طراحی خط‌مشی‌های یکپارچه و هماهنگ در این پنج حوزه می‌تواند محیط کسب‌وکارهای کوچک و متوسط را به‌طور قابل‌توجهی ارتقا دهد.نتیجه‌گیری: این یافته‌ها نشان می‌دهد که بهبود هم‌زمان پنج محیط سیاسی ـ قانونی، اقتصادی، اجتماعی ـ فرهنگی، فناورانه و بین‌المللی، کلید ارتقای کارآمدی و تاب‌آوری اِس‌اِم‌ای‌ها در ایران است.