فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

منطقه قاینات در دوره قاجار دارای طوایف و عشایر متعددی بود که نقش نظامی و اقتصادی قابل‌توجهی داشتند. این طوایف چندان پرجمعیت و بزرگ نبودند و تنها طایفه بهلولی با تیره‌­های متعددش در منطقه وسیعی از نهبندان تا باخزر پراکنده بود. طوایف قاینات همچون دیگر ساکنان منطقه مالیات­های متعددی می­پرداختند. میزان این مالیات­ها، شیوه تعیین و گردآوری آن‌ها از نکات حائز اهمیت است که تاکنون درباره آن‌ها پژوهشی صورت نگرفته است. بنابراین، در پژوهش حاضر تلاش شده با تکیه‌بر منابع و اسناد مرکز اسناد آستان قدس رضوی و سازمان اسناد ملی و مطالعه کتابخانه­ای و روش توصیفی-تحلیلی به پرسش­هایی درباره انواع مالیات­های طوایف قاینات، شیوه تعیین آن و مشکلات وصول هر یک از آن‌ها را موردمطالعه قرار دهد. این پژوهش نشان داد میزان مالیات طوایف قاینات متناسب با جمعیت­ آن‌ها متفاوت بود و طایفه بهلولی مالیات بیشتری می­پرداخت. برخی از طوایف نظیر بنی­اسدی، معاف از پرداخت مالیات بودند و مالیات­ها به دو شیوه مستقیم و یا مقاطعه جمع­آوری می­شد. علاوه بر اسامی رایج در دیگر نقاط ایران، در قاینات مالیات­هایی به نام دسته­بیلی و استخوان­پولی گرفته می­شد. مهم‌ترین مشکل طوایف قاینات خشکسالی و غارت احشام توسط بلوچ­ها و افغان­ها بود که آنان ناتوان از پرداخت مالیات و مجبور به فرار می­شدند.