بررسـی انتقادی دلائل اثبات وجـود خداوند در فلسفـه دکـارت بر محور علیت (برهان علامت صنعتی)

نویسندگان

1 دانشیار فلسفه غرب دانشگاه علامه طباطبایی

doi
10.22096/ek.2007.240916
چکیده

بحث درباره دلائل وجود خدا، جدا از اهمیتی که به خودی خود دارد، در فلسفه دکارت از موقعیت ویژه‌ای برخوردار است، زیرا وی از طریق اثبات وجود خدا به اثبات طبیعت مادی و اعتبار علم ما به آن و احکامش رسیده است. در مقاله حاضر سعی شده است یکی از براهین دکارت جهت اثبات وجود خدا، که به «برهان علامت صنعتی» شهرت یافته و متکی بر وجود مفهوم «کمال مطلق» در ذهن آدمی است، مورد مطالعه و ارزیابی قرار گیرد. در تحلیل این برهان، علاوه بر تقریر کامل استدلال دکارت، اعتراضات معاصران وی و پاسخ‌های او نقل و ارزیابی خواهد شد. وجهه نظر نگارنده در این مقاله مطلق نیست، بلکه، به طور عمده، در ارتباط با اصل علیت و لوازم آن بحث می‌کند. انتقادها و اظهارنظرهای نگارنده نیز عموماً پیشنهادی و قابل بحث مجدد توسط صاحبنظران در فلسفه دکارت است