فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

آغاز سده بیستم میلادی برای کشور ایران، عصر توسعه در تمام زمینه‌ها به‌خصوص اقتصاد بود. تأسیس کارخانه‌ها با سرعتی مثال­زدنی منجر به تغییر فضای شهری شد و پیامدهای بسیاری به بار آورد. یکی از صنایع موردتوجه و نماد پیشرفت برای حکومت پهلوی اول (۱۳۲۰-۱۳۰۴ش)، صنعت قند و شکر بود که با تلاش‌های بی‌وقفه از انحصار روسیه خارج شد. در این میان، کارخانه قند آبکوه، به‌عنوان بزرگ‌ترین واحد صنعتی، در مشهد تأسیس شد و تأثیر بسیاری بر جغرافیای پیرامونش نهاد. هدف این پژوهش، بررسی تاریخچه اقتصادی کارخانه قند آبکوه نیست. این مقاله با استفاده از منابع سندی و کتابخانه­ای و روش تحقیق تاریخی تلاش دارد تا جایگاه این کارخانه را در امر توسعه در ۲۰ سال نخست تأسیس در شهر مشهد نشان دهد و نتایج اولیه و ثانویه تأسیس این واحد صنعتی را برشمارد. در گام نخست،‌ کارخانه قند آبکوه با تولید حداکثری قند و شکر و محصولات جانبی، واردات قند به کشور را به‌شدت محدود و رونق تولید و استقلال را تضمین کرد و باعث گسترش راه‌سازی و ایجاد امنیت شهری شد و از سوی دیگر در بلندمدت مسئله کم‌آبی منطقه خراسان را تشدید نمود و سرانجام، واحد صنعتی مذکور به آلودگی هرچه بیشتر محیط‌زیست، دامن زد.