شناسایی عناصر پیشایندی و پسایندی نوآوری فراکتال در شرکتهای دانشبنیان
نویسندگان
1 کارشناس ارشد مدیریت، دانشکده مدیریت و اقتصاد،دانشگاه لرستان،خرم اباد،ایران
2 استاد گروه مدیریت بازرگانی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه لرستان، خرم اباد، ایران
3 استادیار گروه مدیریت بازرگانی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه لرستان، خرم اباد، ایران
doi
10.22034/qjimdo.2025.489894.1720چکیده
زمینه و هدف: نوآوری بهواسطه ماهیت خود همواره با ناشناختهها گره خورده و بهطور طبیعی با ریسک همراه است؛ ریسکی که ممکن است مانع تحقق نتایج مورد انتظار، متناسب با میزان سرمایهگذاری انجامشده، شود. ازاینرو، یکی از راهکارهای مؤثر برای کاهش عدماطمینان در محیطهای پیچیده و نامطمئن، بهرهگیری از نوآوری فراکتال است. بر همین مبنا، این پژوهش به شناسایی عناصر پیشایندی و پیامدی نوآوری فراکتال در شرکتهای دانشبنیان میپردازد. روششناسی: پژوهش حاضر یک پژوهش کاربردی با رویکرد توصیفی و اکتشافی است. این پژوهش از نظر نحوة گردآوری دادهها، آمیخته و از نظر فلسفه تحقیق دارای رویکردی قیاسی- استقرایی است. جامعه آماری پژوهش شامل مدیران شرکتهای دانش بنیان استان خوزستان بود که بر اساس اصل کفایت نظری تعداد 30 نفر با روش نمونهگیری هدفمند انتخاب شدند. گردآوری دادهها در بخش کمی از طریق پرسشنامه و در بخش کیفی به کمک مصاحبه انجام شد. در مرحله اول، عناصر پیشایندی و پسایندی نوآوری فراکتال از طریق مصاحبه و روش تحلیل محتوا و کدگذاری شناسایی شدند و در مرحله بعد، عناصر مذکور با استفاده از روش دلفی فازی اولویتبندی شدند. روایی و پایایی ابزار گردآوری در بخش کیفی با روش محتوایی و روایی نظری و پایایی دو کدگذار تایید شدند. همچنین روایی و پایایی ابزار گردآوری دادهها در بخش کمی به کمک روایی اعتبار محتوا و پایایی باز آزمون تایید شدند. یافتهها: نتایج پژوهش نشان داد که محیطهای غیرقابلپیشبینی، جهانیشدن، تغییرات بازار، ضرورت انطباق با محیط پویا و برخورداری از قابلیتهای پویا از مهمترین عناصر پیشایندی نوآوری فراکتال در شرکتهای دانشبنیان به شمار میآیند. همچنین یافتهها بیانگر آن است که رقابتیتر شدن بازار، تسلط بر چالشهای نوظهور، مواجهه با پیچیدگیهای بازار، مدیریت آشفتگیها، مدیریت ریسک بازار و افزایش پویایی استراتژیک از مهمترین عناصر پسایندی نوآوری فراکتال در شرکتهای دانشبنیان محسوب میشوند. نتیجهگیری: تقویت قابلیتهای پویا و ارتقای پویایی استراتژیک، نقش محوری در تبدیل شرایط متلاطم محیطی به فرصتهای نوآورانه دارد. بنابراین، نتیجه پژوهش تأکید میکند که شرکتهای دانشبنیان برای بقا و پیشتازی در بازارهای پرتلاطم، باید نوآوری فراکتال را بهعنوان یک رویکرد سازمانی پایدار نهادینه سازند.
