نقش واسطه ایی ذهنیت مقابله ایی ناکارامد در رابطه بین طرح واره های ناسازگار اولیه و اختلال وسواس فکری - عملی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری روانشناسی عمومی، گروه روانشناسی ، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی ، قم، ایران
2 استادیار گروه روانشناسی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران(نویسنده مسول)
3 دانشیار، گروه روانشناسی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران
doi
10.22038/mjms.2021.18463چکیده
زمینه و هدف: روابط اولیه والدین با کودک و حوادث تروماتیک دوران کودکی در شکلگیری اختلالات وسواسی نقش بسزایی دارد؛ بنابراین هدف این مطالعه تبیین نقش میانجی ذهنیت طرحوارهای والدین ناکارآمد بین طرحوارههای ناسازگار اولیه و وسواس فکریعملی بود.روش کار: این مطالعۀ مقطعی با استفاده از روش پژوهش توصیفی-همبستگی و مدل تحلیل مسیر انجام شد. جامعه آماری شامل تمامی افراد دارای اختلال وسواس فکری و عملی بود که به مراکز درمانی و مشاوره شهر تهران در سال 1397 مراجعه کردند. گروه نمونهای با حجم ۴۵۰ نفر با روش غیرتصادفی و هدفمند انتخاب شد؛ اما درنهایت ۴۲۷ نفر به پرسشنامهها جواب کامل دادند. در این مطالعه از فرم کوتاه پرسشنامه طرحواره یانگ، پرسشنامه ذهنیت طرحوارهای یانگ و پرسشنامه وسواسیجبری بازنگریشده استفاده شد. تجزیهوتحلیل دادهها با ضریب همبستگی پیرسون و مدل تحلیل مسیر با استفاده از نرمافزارهای SPSS نسخه 22 و AMOS نسخه ۲۲ صورت گرفت. سطح معناداری آزمونها ۰٫۰۵ در نظر گرفته شد.یافتهها: نتایج نشان داد، ضریب مسیر مستقیم بین حوزه اول به والد ناکارآمد (۰٫۰۰۱>p ، ۰٫۴۶=(β ضرایب مسیر بین حوزه پنجم به والد ناکارآمد (۰٫۰۰۱>p ، ۰٫۷۹=(β، حوزه اول به مقابلهای ناکارآمد (۰٫۰۰۱>p ، ۰٫۲۸=(β، حوزه پنجم به مقابلهای ناکارآمد (۰٫۰۰۲=p ، ۰٫۳۰=(β، والد ناکارآمد به وسواس (۰٫۰۰۱>p ، ۰٫۵۴=(β و مقابلهای ناکارآمد به وسواس (۰٫۰۰۱>p ، ۰٫۳۳=(β مثبت و معنادار است. همچنین اثر غیرمستقیم حوزهٔ اول به وسواس با میانجیگری ذهنیت ناکارآمد (۰٫۰۰۱>p ، ۰٫۱۸=β) و اثر غیرمستقیم حوزهٔ پنجم به وسواس با میانجیگری ذهنیت مقابله ایی ناکارآمد (۰٫۰۰۱>p ، ۰٫۱۳=β) مثبت و معنادار است شاخصهای نکویی برازش محاسبهشده، ۰٫۰۴۵=RMSEA و ۰٫۹۴=AGFI مشخص کرد که ذهنیت طرحوارهای مقابله ای ناکارآمد نقش میانجی در تأثیرات طرحوارههای سازشنایافته اولیه و اختلال وسواس فکری و عملی دارد.نتیجهگیری: طرحوارههای ناسازگار اولیه حوزۀ اول (طرد و رهاشدگی) و حوزۀ پنجم (گوش به زنگی افراطی و بازداری) طرحوارهها با نقش میانجی ذهنیت مقابله ایی ناکارآمد تاثیر معناداری بر اختلال وسواس فکریعملی دارند.