فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مشروط بودن یا نبودنِ جواز قصاص مرد در برابر زن به پرداخت فاضل دیه یکی از مباحث اختلافی در فقه فریقین است که به تفاسیر نیز راه یافته است. این مطالعه درصدد بررسی این موضوع از نگاه دو تفسیر شیعۀ کنز العرفان فی فقه القرآن و زبدة البیان فی احکام القرآن در مقایسه با دو تفسیر اهل‌سنتِ احکام القرآن و الجامع لأحکام القرآن است. نکتۀ مشترک تفاسیر پیش‌گفته پذیرش اصل جواز قصاص مرد در برابر زن است. مشروط بودن جواز قصاص پیش‌گفته به پرداخت فاضل دیه در دو تفسیر شیعه و مشروط نبودن آن در دو تفسیر اهل‌سنت از نکات اختلافی این دو دسته تفسیر است. دو مفسر اهل‌سنت به‌ویژه نویسندۀ تفسیر احکام القرآن بر دلالت عموم آیات قصاص پافشاری دارند، درحالی‌که دو مفسر شیعه بر عدم دلالت آیات بر احکام پیش‌گفته اصرار می‌ورزند. نبودن عموم و اطلاق در آیات قصاص دلیل معتبر و مهم دو مفسر شیعه بر نفی استدلال پیش‌گفته است. نظریۀ مشروطیت قصاص پیش‌گفته به پرداخت فاضل دیه از پشتیبانی روایات معتبر و مرجحات روایی نیز برخوردار است.