فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

آیات آغازین سورۀ تکویر از آیات اَشراط الساعة است. مفسران در مواجهه با این نوع آیات به زمینه‌های تاریخی و بافتی کمتر توجه کرده‌اند، حال‌آنکه ترسی که خداوند می‌خواهد از نشانه‌های وقوع قیامت در مخاطبان اولیه ایجاد نماید زمانی توسط ایشان جدی گرفته می‌شود که پس‌زمینه‌ای عینی داشته باشد؛ وگرنه ارتباط بیناذهنی، که لازمۀ انذار است، شکل نخواهد گرفت. این مقاله، با نظر به آیات آغازین سورۀ تکویر و با بررسی تطبیقی گزارش‌های تاریخی پیشااسلامی، قصد دارد تا ارتباط انذار عینی این آیات را با رویداد یخ‌بندان کوچک در باستان متأخر مطرح کند. نتیجه اینکه وجه عینی انذار آیۀ اول و دوم سورۀ تکویر برای مخاطبان اولیۀ قرآن معطوف به تداعی‌گری تیرگی خورشید و ستارگانی است که در سال‌های 535-536 م، 539-540 م و 547 م، به سبب فوران‌های آتش‌فشانی، رخ داده است و آیۀ سوم این سوره به فوران‌های آتش‌فشانی آن دوره، که زمینۀ یخ‌بندان و پدیده‌های جوی آن عصر را پدید آورده است، اشاره دارد. این پدیده در گزارش‌های پروکوپیوس، کاسیودوروس و میخائیل سریانی اشاره شده و با بررسی تطبیقی آنها با آیات آغازین سورۀ تکویر می‌توان دریافت که عرب با این موضوع معاهدت ذهنی داشته است.