فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مجموعه‌های معماری احداث شده در طول دوره تیموری را می‌توان از لحاظ نحوه استقرار بناها به سه دسته مجموعه‌های مستقر در دورتادور یک محوطه میانی، مجموعه‌های مستقر در دو سوی یک خیابان و مجموعه‌های مستقر در دو سمت یک بنای مرکزی تقسیم کرد. دسته اول از این نوع مجموعه‌ها که بر پایه استقرار ابنیه مستقل در دو یا چهارسمت یک محوطه مرکزی شکل می‌گرفته‌اند، هم در نقش میدان‌های شهری و هم در ردیف مجموعه‌های معماری موقوفه ظاهر شده‌اند. این شکل از مجموعه‌سازی که در آن ساختار حیاط‌های چهارایوانی و کاربری میدان‌های شهری، به صورت توامان، قابل مشاهده است را می‌توان از عوامل موثر بر تحولات ساخت و طراحی میدان در دوره‌های بعدی شهرسازی و معماری ایران محسوب نمود. این پژوهش قصد دارد تا با اتکا به منابع تاریخی و مستندات باستان‌شناسی موجود، به تحلیل ساختار و همچنین مطالعه نحوه استقرار ابنیه در این گونه از مجموعه‌های معماری دوره تیموری بپردازد و به این سوال اصلی پاسخ دهد که ساختار این مجموعه‌های میدانی چگونه بوده و چه وجوه اتفراق و تشابهی با یکدیگر داشته‌اند؟ اطلاعات این مقاله با روش‌های کتابخانه‌ای، مشاهده بصری و مقایسه یافته‌های حاصله گردآوری شده و پژوهش با روش تحلیلی-تاریخی صورت گرفته است. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که هردو دسته میدان‌های شهری و مجموعه‌های معماری بر پایه اصل قاش‌سازی که عمدتا میان دو بنای مدرسه و خانقاه بوده، شکل گرفته و توسعه یافته‌اند. تفاوت شاخص آنها را نیز می‌بایست در ارتباط دسته اول و عدم ارتباط دسته دوم با راه‌های اصلی در شهر عنوان داشت.