تبیین پدیدارشناختی ویژگی‌های مکان بر مبنای تجارب زیسته انسان مطالعه موردی میدان شهداء مشهد

نویسندگان

1 گروه معماری، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران

2 گروه معماری، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران

3 گروه معماری، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران

4 گروه معماری، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران

doi
10.22034/jgk.2024.335696.1041
چکیده

از دیدگاه فلسفیِ پدیدارشناسی، جهانِ زندگیِ انسان مکانی است که در آن به سر می‌برد. انسان و مکان نه در مقابل یکدیگر، بلکه به طور صمیمانه‌ای در هم تنیده‌اند. لذا مکان پدیداری است همواره حاضر و مربوط به زندگی روزمره که تجارب زیسته انسان در آن قوام یافته و حسّ مکان شکل می‌گیرد. از آن‌جا که این تجارب، بدونِ تفکرِ ارادی و مستقیما از کنش و تعامل روزانه با مکان و عناصر آن شکل می‌گیرند، منبع موثّقی هستند برای دستیابی به ویژگی‌های مطلوب مکان. هدف از این پژوهش تبیین ویژگی‌هایی است که حسّ مکان را القاء می‌کنند و سوال اساسی چنین است که بر مبنای تجارب زیسته، چه مؤلفه‌هایی سازنده حسّ مکان در میدان شهداء مشهد به عنوان یک فضای شهری هستند؟ بنابراین تجارب زیسته در مواجهه با این مکان را با روش تحقیق پدیدارشناسی براساس الگوی موستاکاس استخراج کردیم. این پژوهش شامل دو بخش نظری و عملی است. بخش نظری شامل اطّلاعاتی است که از پژوهشی کیفی در مورد پدیدارشناسی مکان حاصل شده و بخش عملی برگرفته از مصاحبه‌های نیمه ساخت‌مند با 60 شرکت‌کننده و سپس استخراج گزاره‌های مهم و تم‌های تحقیق است. در نهایت به تحلیل داده‌ها و تدقیق یافته‌ها برای دستیابی به نتایج تحقیق پرداخته شده است. پس از تحلیل داده‌ها و تدقیق یافته‌های مستخرج از آراء کاربران از میدان شهداء مشهد با مبانی نظری مربوط به مکان، آن‌چه یافت شد، پنج مؤلفه اساسی مکان بر مبنای تجارب زیسته بود: درونگرایی، مرکزگرایی، محصوریت، تراکم و عینیت.