قرائات و ویژگی‌های خوانشی مصحف مشهد رضوی: توصیف و تحلیل

نویسندگان

1 دانشگاه علوم پزشکی شیراز

doi
10.22034/qer.2025.20426.1279
چکیده

مصحف مشهد رضوی که با توجّه به شواهد کهنخطشناسی و نیز آزمایشهای کربن 14 که بر آن انجام پذیرفته ، متعلّق به نیمۀ دوم سدۀ اول هجر ی دانسته میشود ، نمونهای عینی به شمار میرود که براساس آن میتوان گزارشهای تاریخی مربوط به تدوین قرآن و قرائات را صحّتسنجی کر د. این مصحف و نمونهها ی مشابه آن هم م یتواند بر دیدگاههای بر خی خاورشناسان که تاریخ تدوین قرآن را در بهترین حالت پایان سدۀ دوم هجر ی میدانند ، خط بطلان کشد و هم دیدگاه بر خی قرآ نپژوهان معاصر را که مدّعیاند قرآن در تمام اعصار و امصار به رو ایت حفص از قرائت عاصم خوانده میشده ، مورد تر دید جدّ ی قرار دهد. بررسی این مصحف نشان میدهد بسیاری از حروف به رو ایت حفص از قرائت عاصم خوانده نشده بلکه ما در عمل با تنوّعی از قرائات مشهور و حتی شاذ مواجهیم. همچنین این مصحف در ابتدا عموماً مطابق رسم مصحف مدینه نوشته شده که بعدها در چهار مورد براساس موارد اجماعی مصاحف عراق و مکه اصلاح شده است. این مصحف نه تنها از هیچ یک از نظا مها ی آیهشمار هفتگانه پیروی نمیکند که در برخی موارد مطابق با هیچ یک از آنها هم نیست. دست آخر باید گفت به رغم آنکه بسمله در بدنۀ اصلی مصحف پیوسته آیۀ مستقل حساب شده امّا در نشانهگذاری د هگانی هیچگاه ملحوظ نبوده است؛ امری که نشان میدهد تعشی ر این مصحف قرنها بعد از کتابت متن اصلی مصحف صورت پذیرفته است .