بکارگیری روش دلفی فازی در شناسایی ابعاد و شاخصهای موثر بر مدل بلوغ نوآوری باز در صنایع دفاعی ایران
نویسندگان
1 استاد مجتمع دانشگاهی مدیریت و مهندسی صنایع، دانشگاه صنعتی مالک اشتر، تهران، ایران.
2 دانشجوی دکتری، گروه مدیریت تکنولوژی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
3 دانشیار گروه مدیریت صنعتی، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران
doi
10.22034/qjimdo.2024.451306.1677چکیده
زمینه و هدف: در شرایط پیچیده و رقابتی امروز، نوآوری باز بهعنوان یک رویکرد تحولآفرین در سیاستگذاری تحقیق و توسعه، به سازمانها کمک میکند تا از ظرفیتهای درونی و بیرونی برای خلق ارزش بهرهبرداری کنند. در صنایع دفاعی ایران، بهدلیل حساسیتهای امنیتی، فناوریمحور بودن و الزامات بومیسازی، دستیابی به الگوی مؤثر برای سنجش بلوغ نوآوری باز، از اهمیت راهبردی برخوردار است. بر این اساس، در این پژوهش به شناسایی ابعاد و شاخصهای کلیدی مؤثر بر مدل بلوغ نوآوری باز در صنایع دفاعی ایران با بهرهگیری از رویکرد دلفی فازی و اجماع خبرگان پرداخته میشود.روششناسی: در مرحله نخست پژوهش، با بهرهگیری از روش فراترکیب و مرور نظاممند ادبیات نظری و مطالعات پیشین، ابعاد و شاخصهای کلیدی مرتبط با مفهوم نوآوری باز شناسایی و استخراج گردید. در گام بعد، بهمنظور اعتبارسنجی، پالایش و تکمیل شاخصهای استخراجشده، از روش دلفی فازی استفاده شد. در این مرحله، نظرات تخصصی تعداد 11 نفر از خبرگان آگاه به حوزه نوآوری و سیاستگذاری در صنایع دفاعی ایران گردآوری و از طریق منطق فازی، ادغام و تحلیل گردید تا اجماع علمی قابل اتکایی پیرامون مؤلفههای پیشنهادی حاصل شود.یافتهها: مدل بلوغ نوآوری باز مشتمل بر ۱۳ بُعد اصلی، ۲۳ مؤلفه و ۷۸ شاخص است که هر یک از این اجزاء بهگونهای نظاممند، ابعاد گوناگون نوآوری باز را در بستر صنایع دفاعی پوشش میدهند. در این میان، مهمترین ابعاد مدل عبارتاند از؛ همکاریها و سرمایهگذاریهای مشترک، سرمایهگذاری در ایدهها، بهرهگیری از دانش و جمعسپاری، شکلگیری اتحادهای استراتژیک، استفاده اثربخش از فناوری، و حمایت از مالکیت فکری.نتیجهگیری: تحقق مدل نوآوری باز در صنایع دفاعی نیازمند رویکرد جامعی در سطوح سیاستگذاری، سازمانی و فردی است. در سطح کلان، تدوین چشماندازها و سیاستهای حمایتی ضروری است. در سطح سازمانی، اقداماتی نظیر سرمایهگذاری در پژوهش، جذب سرمایهگذاری خارجی، شبکهسازی و جمعسپاری باید انجام شود. در سطح فردی، فرهنگسازی، آموزش و ایجاد انگیزههای لازم اهمیت دارد. با اتخاذ چنین رویکرد جامعی، توسعه نوآوری و فناوریهای پیشرفته در بخش دفاعی کشور محقق خواهد شد.
