ناسازگاری‌های خدا از دیدگاه مرلو-پونتی و نقد آن

نویسندگان

1 استادیار فلسفه دانشگاه علامه طباطبایی

doi
چکیده

مرلو-پونتی مفهوم خدا را، به عنوان واجب‌الوجود، با مبانی فلسفی خویش ناسازگار می‌داند. از نظر او هیچ چیز در این عالم واجب و ضروری نیست و همین عدم‌ضرورت باعث می‌شود تا همه چیز تبیین‌نشده، مبهم و، در نتیجه، شگفت باشد. اما الهیات با فرض وجود یک موجود ضروری، یعنی خدا، همه چیز را تبیین می‌کند و شگفتی را نابود می‌سازد. همچنین، وجود خدا آزادی انسان را سلب می‌کند زیرا حضور موجود قادر مطلق و عالم مطلق، انسان را به یک شیء فرو می‌کاهد و جایی برای فعالیت خلاق او باقی نمی‌گذارد. بدین ترتیب الهیات که به دنبال تبیین کردن و ضرورت بخشیدن به همة موجودات و رسیدن به یقین است در مقابل فلسفه قرار می‌گیرد که در پی حفظ عدم ضرورت، ابهام و شگفتی وجود است. از سوی دیگر اعتقاد به خدا اخلاق را ناممکن می‌سازد زیرا توسل به هر امر مطلق، از جمله خدا، منجر به اخلاقی می‌شود که مبتنی بر ارزش‌های مطلق است و این اخلاق شایستة خدایان است نه انسان‌ها. اخلاق بشری مبتنی بر ارزش‌های نسبی است. در ادامة مقاله نظر منتقدان مرلو-پونتی بیان می‌شود.