تفسیر تطبیقی «لَتَعُودُنَّ فِی مِلَّتِنا» (ابراهیم: ۱۳) با تأکید بر عصمت انبیا

نویسندگان

1 دانشیار، گروه قرآن و حدیث، دانشگاه حضرت معصومه (س)، قم، ایران

doi
10.22091/ptt.2024.5663.1779
چکیده

عصمت انبیا از باورهای مبنایی مسلمانان است، ولی گسترۀ آن محل اختلاف است. یکی از آیات مورد اختلاف در این باره تهدید شعیب در آیۀ «لَتَعُودُنَّ فِی‌مِلَّتِنا» (ابراهیم: ۱۳) است، که تفسیر عود به‌معنای بازگشت بر دین کافران، چالشی برای عقیده شیعه است و نیاز به تحلیل جدی دارد، زیرا عموم شیعیان بر این باورند که پیامبران در تمام دوران زندگی خود معصوم بوده‌اند. در این مطالعه، دیدگاه‌های تفسیری، به‌شیوۀ تطبیقی، بررسی و روشن شده که مفسران، در تحلیل و توجیه چالش پیش‌گفته، آورده‌اند که مقصود از عود در آیۀ موردبحث داخل شدن شعیب در دین کافران و موافقت با آن‌ها، بیان توهم کافران، تغلیب و تسری حکم اکثریت به عموم و صیرورت است. عود به‌معنای صیرورت، با وجود محذوراتی می‌تواند پذیرفتنی باشد. اکثر مفسران عود به‌معنای رجوع را آورده‌اند، ولی از پذیرش چنین معنایی خودداری کرده‌اند. از دیدگاه این مقاله، عود به‌معنای رجوع، با این بیان پذیرفتنی است که شعیب در دورۀ پیش از بعثت، همراه قومش از دین پیامبر پیشین تبعیت می‌کرده است. تنها ابن‌تیمیه، برخلاف مفسران فریقین، بدون استدلال به متن آیه، بر ارتکاب گناه توسط انبیا اصرار ورزیده است.