خطوط برجستة انسان‌شناسی ابن‌عربی

نویسندگان

1 دانشیار دانشگاه شهید بهشتی

doi
چکیده

بنا به تصریح ابن‌‌عربی، همة­ تلاش او درآثارش در جهت تبیین وجود انسان است. از این‌رو می‌توان گفت عرفان ابن‌عربی، انسان‌شناسی است. در ساحت هستی، جز خدا هیچ چیز وجود ندارد، امّا در ساحت معرفت، با کثرت مظاهر سروکار داریم و انسان، کامل­ترین مظاهر حق و کون جامع است. ابن عربی انسان را مطابق منطق ارسطوئی قابل تعریف نمی‌داند و در آغاز سلوک برای شناخت آدمی، او را «کلمة جامعة فاصله» معرّفی می‌کند. از نظر او تمام حقایق کونی و الهی در وجود انسان خلاصه شده است. هر یک از افراد انسان به لحاظ تکوینی و در قوس نزول «کامل» است و قابلیت کمال معرفتی در او وجود دارد امّا به لحاظ قوس صعود و سیر تکاملی است که تفاوت مراتب آشکار می‌شود.