فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

شهرنشینی سریع و افزایش جمعیت در شهرهای درحال‌توسعه، چالش‌های جدی برای سلامت انسان و پایداری محیط شهری ایجاد کرده است. مفهوم زیست‌پذیری شهری و ارتباط آن با شهر سالم به‌عنوان چارچوبی برای ارتقای کیفیت زندگی، رفاه و عدالت اجتماعی اهمیت یافته است. پژوهش حاضر با هدف شناسایی و اولویت‌بندی پیشران‌های کلیدی زیست‌پذیری در شهر قائم‌شهر و ارائه چارچوب راهبردی برای تحقق شهر سالم انجام شد. روش تحقیق آمیخته و توصیفی _ تحلیلی بوده و جامعه آماری شامل 30 کارشناس و مدیر شهری با نمونه‌گیری گلوله برفی انتخاب شد. داده‌ها از طریق پرسشنامه تخصصی و مصاحبه عمیق جمع‌آوری و روایی و پایایی ابزار با شاخص CVR و آزمون مجدد تأیید شد. یافته‌های کمی نشان داد از میان ۱۳ پیشران زیست‌پذیری، خدمات تفریحی و فرهنگی (میانگین ۸٫۷) و شاخص‌های نهادی _ مدیریتی (میانگین ۸٫۴) بیشترین اهمیت را دارند، درحالی‌که خدمات بهداشتی (۸٫۲) و دسترسی به کالاهای مصرفی (۷٫۹) در رده‌های بعدی قرار گرفتند. شاخص‌های زیرساخت حمل‌ونقل و فضای سبز شهری (۷٫۵ و ۷٫۳) اثر متوسط داشتند و شاخص مسکن کمترین اثر را (۶٫۰) نشان داد. تحلیل MICMAC حاکی از نقش اهرمی شاخص‌های نهادی-مدیریتی و نقش بنیادین شاخص‌های کالبدی _ محیطی بود. یافته‌های کیفی نشان دادند که شاخص‌های اجتماعی و فرهنگی، مانند مشارکت شهروندان، سرمایه اجتماعی و کیفیت فضاهای عمومی، نقش اثرگذار غیرمستقیم بر سایر شاخص‌ها دارند و کم‌توجهی به آن‌ها می‌تواند اثر مثبت سایر پیشران‌ها را محدود کند. هماهنگی میان زیرساخت‌ها، خدمات شهری و حکمرانی به‌عنوان عامل کلیدی ارتقای زیست‌پذیری و تحقق شهر سالم برجسته شد. پژوهش چارچوب شبکه‌ای و سلسله‌مراتبی پیشران‌ها را ارائه کرده و نشان می‌دهد ترکیب مدیریت هوشمند، سیاست‌گذاری میان‌بخشی و توجه هم‌زمان به شاخص‌های بنیادین و اهرمی مسیر ارتقای کیفیت زندگی شهری و توسعه پایدار را تسهیل می‌کند و می‌تواند راهنمای علمی و عملی برای تصمیم‌گیری راهبردی در شهرهای درحال‌توسعه ایران باشد.