فضیلت به مثابة شالودة نظام سیاسی مطلوب افلاطون

نویسندگان

1 استادیار گروه فلسفه دانشگاه تربیت مدرس

2 فارغ‌التحصیل کارشناسی ارشد رشته فلسفه دانشگاه تربیت مدرس

doi
چکیده

شالوده و اساس نظام سیاسی افلاطون، فضیلت است، به طوری که فضیلت هم غایت و هم وسیله شکل­گیری شهر را تعیین می‌کند. به عبارت دیگر روح مدینه فاضله افلاطون فضیلت می‌باشد. افلاطون با تعریف فضیلت با عنوان «شناخت و معرفت به خیر و عمل بر طبق آن» اگرچه آموزش فضیلت را از طریق سوفسطائیان غیرممکن می‌داند، ولی آموزش آن را از طریق معلّمان حقیقیِ فضیلت، مایة استواری مدینه و سعادتمند شدن آن معرفی می­کند. بسیاری از ویژگی­های خاص فلسفه سیاسی افلاطون، تحت تأثیر فضیلت محور بودنِ این فلسفه می‌باشد. آموزه‌هایی سیاسی مانند فیلسوف شاه، تعریف عدالت به اینکه هر کسی کار خودش را انجام دهد، جامعه طبقاتی بودن مدینه فاضله، تساوی مردان و زنان در ورود به کارهای سیاسی، مخالفت با حکومت دموکراسی و دیگر حکومت­های منحط، از لوازم و نتایج فضیلت محور بودن نظام سیاسی افلاطون می‌باشد. بررسی و تحلیل فلسفه سیاسی افلاطون در پرتو فضیلت محور بودن آن، راه را برای ارزیابی انتقادات وارد شده بر فلسفه سیاسی او هموار می‌کند. بر این اساس موضع برخی از منتقدین از جمله کارل پوپر قابل مناقشه می‌باشد.