نقد و بررسی «تفکیکگروی صدرا یا تفکیکنگری به صدرا»
نویسندگان
1 استادیار دانشگاه آزاد اسلامی سبزوار
doi
چکیده
مقاله «معاد جسمانی در حکمت متعالیه» کوششی است وافر تا نظریه تفکیک بین وحی و فلسفه، سایه خود را بر حکمت متعالیه بسط دهد. تمام اهتمام مقاله معطوف به اثبات تفکیکگرایی صدرالمتألهین در «معاد جسمانی» به عنوان مصداق بارز و سپس تسری این انگاره به همه آراء صدرا و فلاسفه اسلامی میباشد، تا همه آراء آنها را در خلأ عنایت به وحی قلمداد نموده و از این رهگذر، حکمت متعالیه را از ثمردهی برای اعتقاد دینی عقیم بداند. در این راستا برای صدرا دو موضع کاملاً متباین با عناوین «ایستار فلسفی» و «ایستار وحیانی» تدارک دیده شده است. موضع اول صرفاً مبنی بر اصول فلسفی صدرایی بدون هماهنگی با نظر وحی موجه است و این اصول برای تصویر معاد جسمانی وحیانی نارسا میباشد. موضع دوم که معاد جسمانی عنصری است و متکلمین (به ویژه اشاعره) با استناد به «ظواهر» از آن جانبداری میکنند به عنوان نظریه قاطع وحی بر نظریات صدرا تحمیل شده است. در راستای صدق این انتساب به جستجوی شواهد پراکنده در آثار صدرا و شواهد جنبی در سخنان دیگران بسیار کوشش شده، و ملازماتی سؤال برانگیز بر صریح سخن صدرا مترتب گشته است. به انگیزه واکاوی مقاصد مقاله مزبور و هشدار از تحریف فلسفه متعالی صدرایی تأملی حقیقتجویانه در این نوشتار ضروری میباشد. قصد این نیست که در تطبیق معاد جسمانی صدرایی بر وحی کوششی انجام ندهیم، بلکه هدف مقصور به این است که دوگانگی منتسب به صدرا در آئینه حقیقت ارزیابی شود. اگرچه مقاله به منظور اثبات این ادعای سنگین، به تقطیع عبارات و التقاط از مواضع ناهمگون در آثار و تأییدجویی از اظهارات کلی صدرا و سایر بزرگان فلسفه یعنی خضوع آنها در قبال وحی، درصدد است به مدّعا جزمیت بخشد. همراه برخی عنوانهای مقاله، مدّعا را محک میزنیم .