واکاوی تأثیر افزایش فشارهای مالیاتی بر فرارهای مالیاتی و ساخت تمدنی کرمان در عهد قراختاییان

نویسندگان

1 گروه تاریخ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه خوارزمی، کرج، ایران

2 گروه تاریخ دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه خوارزمی تهران-ایران.

3 گروه تاریخ دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه خوارزمی کرج-ایران.

doi
10.22103/jis.2025.24850.2702
چکیده

حکام قراختایی پس از به دست گرفتن کارحکومت کرمان به منظور تأمین هزینه های ادارۀ قلمرو خود به مالیات به عنوان یکی از مهم ترین منابع مالی روی آوردند از این رو وصول انواع مختلف مالیات اعم از دائمی و فوق العاده را وجهه همت خود قرار دادند. در این میان وجود انواع مختلف مالیات‌ها نه تنها فشار زیادی بر مردم این ناحیه تحمیل می‌کرد بلکه عواملی چند این فشارها را افزایش می‌داد و از طرفی دیگر، مردمانِ کرمان نیز واکنش‌های مختلفی به این فشارهای مالیاتی داشتند.در همین راستا پرسش‌های اصلی نوشتار حاضر عبارت‌اند از این که: چه عواملی منجر به افزایش فشارهای مالیاتی بر مردم کرمان طی دوران حاکمیت قراختاییان می‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌شد؟ واکنش مردم این دیار به این تعدیات چگونه بود و آن‌ها از چه روش هایی برای فرار از مالیات استفاده می‌کردند؟ این فرارها چه تأثیری بر ساخت تمدنی شهر کرمان داشت؟نتایج پژوهش حاکی از آن است که روش‌های جمع‌آوری مالیات‌ها به صورت واگذاری اقطاع، صدور برات، تسعیر (ارزیابی تخمینی محصول)، واگذاری مناطق به افراد به شیوۀ مواضعه، دریافت مالیات به صورت جنسی ، تعیین میزان مالیات بر حسب استطاعت مالی افراد و رقابت سران دیوانی، سوء عملکرد شاهزادگان و عمال حکومتی و همچنین ایجاد رقابت بین شاهزادگان قراختایی به وسیلۀ حکومت مرکزی این فشارها را تشدید می‌کرد اما در عین حال مردم نیز از روش‌هایی همچون ترک محل زندگی و رفتن مکانی دیگر، مخفی و متواری شدن و چند روش دیگر استفاده می‌کردند که این خود تأثیر بسزایی در خرابی و ویرانی شهرها و روستاها می‌گذاشت.