بررسی تطبیقی تصویر زنان و فرشتگان در نگارههای خاوراننامه ابنحسام خوسفی
نویسندگان
1 استادیار دانشکده هنر شوشتر، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران
2 دانشجوی کارشناسی ارشد ارتباط تصویری دانشکده هنر شوشتر، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران
doi
10.22103/jis.2025.25651.2752چکیده
خاوراننامه یکی از شاهکارهای ادبیات فارسی ، سروده ابنحسام خوسفی بیرجندی بوده و نگارهها و تذهیبهای آن به قلم فرهاد نقاش که سرآمد نگارگران روزگار خویش، نگارگری شده است. این اثر از جهت سبک و بیان حماسی و باورمندانه برای بیان داستانهایی از مبارزات حضرت علی(ع) و یارانش در سرزمین خاوران سروده شده است. این اثر افزون بر وقایع حماسی و مقابله با دشمنان جن و انس دارای نکاتی مربوط به زندگی حضرت امام علی (ع)، در سال 1426 میلادی تألیف و به تقلید از شاهنامه فردوسی سروده شده است. تعداد نگارههای این اثر هنری ۱۲۰ تصویر است، در این مقاله تعداد 11 نگاره با حضور زنان و فرشتگان به صورت هدفمند انتخاب و مورد بررسی قرار داده شده است. پرسش این پژوهش چنین است که: تصویر بانوان و فرشتهها در نگارههای مورد نظر کتاب خاوراننامه در مقایسه با هم دارای چه کیفیاتی بصری هستند؟روش پژوهش در این مقاله با رویکرد کیفی بوده و شیوه گردآوری دادهها و مطالب کتابخانهای بوده و از مقالات علمی و اینترنتی بهره برده است.هدف یافتن الگوی تصویری پوشش بانوان و فرشتههای تصویرشده در نگارههای خاوراننامه از منظر ساختار تصویری، برای کاوش در وضعیت زنان و نتایج فرهنگی آن است. یافتهها حاکی از آن است که تصاویر زنان در کتاب خاوراننامه بر سیاق تصویر فرشتگان مصور شده که تفاوت چندانی نمیتوان قائل بود. حتی نوع پوشش آنها تقریبا یکسان است و تنها تفاوت میان آنها وجود بال برای فرشتگان که برگرفته از مفاهیم ملکوتی و معنوی بوده و سرپوش برای زنان است.
