فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

زمینه/ هدف: گورستان تخت فولاد اصفهان، واقع در جنوب‌ شرقی این شهر با مساحت ۷۵ هکتار، و گورستان بُزلر هفشجان در استان چهارمحال و بختیاری، از جمله گورستان‌های مهم ایران به شمار می‌آیند. هدف اصلی تحقیق حاضر، تحلیل و مقایسه کاربرد نقش سرو در گورستان‌های بُزلر هفشجان و تخت فولاد اصفهان است. در این راستا، تفاوت‌ها و شباهت‌های طراحی و کارکرد این نقش در دو گورستان بررسی شده است.روش/ رویکرد: نگارندگان با استفاده از روش توصیفی–تحلیلی و رویکرد تطبیقی (از نوع هم‌زمانی)، به تطبیق نقش‌مایۀ سرو در سنگ ‌قبرهای این دو مجموعه در دوران قاجار پرداخته‌اند. در این پژوهش، سنگ ‌مزارهای مربوط به دورۀ قاجار با بهره‌گیری از مطالعات اسنادی و میدانی با روش کیفی مورد مطالعه قرار گرفته است.یافته‌ها/ نتایج: یافته‌ها نشان می‌دهند که هر دو گورستان دارای مجموعه‌ای متنوع از نقوش هستند که بر سنگ ‌مزارها جلوه‌گر شده‌اند. این آرایه‌ها شامل نقوش اسلیمی، ختایی، گیاهی، حیوانی و اشیا بوده که نقش سرو در میان آن‌ها به اشکال گوناگون تکرار شده است. این درخت به ‌عنوان یکی از مهم‌ترین نمادهای فرهنگی و مذهبی در هنر اسلامی ایران، به‌ویژه در گورستان‌های تاریخی، حضوری پررنگ دارد. نتایج پژوهش بیانگر آن است که سرو به ‌صورت مستقل یا در ترکیب با دیگر نقوشی همچون پرنده، محراب و گلدان دیده می‌شود. اگرچه طراحی این نقوش در دو گورستان تفاوت‌هایی دارد، اما ماهیت و نمادگرایی آن‌ها از منظر فرهنگی، اعتقادی و تاریخی مشابه است. این نقوش افزون بر جنبه‌های تزیینی، بازتاب‌دهندۀ باورها و مفاهیم نهفته در نقوش سنگ قبور دوران قاجار نیز هستند.