بررسی نظاممندی استعارۀ مفهومی غم در دیوان قاآنی
نویسندگان
1 دانشگاه سمنان
2 دانشگاه سمنان
doi
10.22103/jis.2023.20943.2445چکیده
استعاره ممکن است در نگاه بعضی از صاحبنظران، انحراف از هنجارهای متعارف زبان به شمار رود؛که این امر، میتواند شیوهای از فرآیند گریزناپذیر در شکلگیری استدلال و اندیشه قرار گیرد؛ به این معنا که نظام اندیشهای بشر ماهیتی اساساً استعاری دارند، زیرا انسانها در قالب مفاهیم استعاری میاندیشند و چه بسا به شبیهسازی دست خواهند زد. در راستای این امر، پژوهش حاضر به بررسی حوزههای استعارة «غم» در اشعار قاآنی پرداختهاست، روش این پژوهش توصیفی-تحلیلی است و هدف از آن، شناسایی حوزههای مبدأ به کار رفته در آثار شاعر مذکور میباشد؛ تا بتوان با تحلیل شناختی آنها، لایههای پنهان معانی اشعار وی را مورد بررسی قرار داد. بر اساس یافتههای پژوهش حاضر، قاآنی به منظور عینیسازی مفهوم ذهنی غم، از حوزههای مبدأ مختلفی بهره بردهاست که پر استعمالترین آنها، انسان، جاندار، اشیاء و انسان هستند که مفهوم ذهنی را به صورت عینی مورد استفاده قرار داده است. یافتههای این جستار مؤید این مطلب است که قاآنی، دیدی کاملاً متفاوت به مفهوم غم دارد، طوری که بارها آن را در قالب اجسام سنگین و حتی کُشنده به ترسیم میکشد که این امر به صورت حیوانات وحشی نیز مشهود است. این نوع نگرش قاآنی به غم میتواند بازتاب زندگی پر از رنج او باشد که در ذهنش رسوخ و در زبانش نمود پیدا کردهاست.