فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

زمینه/ هدف: اسب از جمله مهم‌ترین حیواناتی است که به ‌سبب ویژگی‌های جسمانی، قابلیت اهلی‌ شدن و نقش‌های متنوعش، از آغاز تمدن بشری با انسان همراه بوده و در ابعاد مختلف زندگی بشری تأثیرگذار بوده است. این حیوان در بسیاری از فرهنگ‌ها با صفاتی چون وفاداری، نجابت و دوستی شناخته شده و به‌ عنوان نمادی از ارزش‌های اخلاقی مورد توجه قرار گرفته است. بازتاب حضور اسب را می‌توان در آثار هنری، غارنگاره‌ها، کتیبه‌ها، اشیای آیینی، متون تاریخی و نیز در باورها، آیین‌ها، اسطوره‌ها، جنگ‌ها، آیین‌های مذهبی، شادی‌ها و سوگواری‌ها، و حتی در روایت‌های عاشقانه و حماسی مشاهده کرد. گرچه حیوانات دیگری همچون سگ، گاو و گوسفند نیز در فرهنگ‌ها حضور دارند، اما انعطاف‌پذیری، کارکرد گسترده و قابلیت هم‌ذات‌پنداری انسانی با اسب، جایگاه برجسته‌تری به آن بخشیده است. هدف این پژوهش، شناسایی وجوه نمادین و باورهای شکل‌گرفته پیرامون اسب به ‌طور عام و اسب بالدار به طور خاص در فرهنگ ایرانی اسلامی است.روش/ رویکرد: نگارندگان با بهره‌گیری از رویکرد توصیفی‌ ـ ‌تحلیلی و مطالعات اسنادی تلاش دارند به این سؤال پاسخ گویند که «اسب، به‌ویژه اسب بالدار، چه جایگاهی در افسانه‌ها، باورهای مذهبی و فرهنگ ایرانی دارد و این جایگاه چگونه در نمادپردازی و روایت‌های فرهنگی بازنمایی شده است؟»یافته‌ها/ نتایج: نتایج این مطالعه نشان می‌دهد که اسب بالدار نه‌ تنها در متون اسلامی و با روایت براق، بلکه از دوران باستان نیز در اسطوره‌ها، اعتقادات عامه، سنت‌های عرفانی و حتی در ادیان کهن، حضوری نمادین و پررنگ داشته است.