فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

همواره رویدادهای تاریخی در برشی از زمان و در صحنه‌ای به نام مکان آشکار می‌شوند. عنوان بسیاری از مکان‌ها تحت تأثیر عوامل گوناگونی بر یک مکان جغرافیایی، نام‌گذاری می‌شوند. دستگردان، نام روستایی است که بر اساس ویژگی‌ها و موقعیت جغرافیایی در دوره‌های گذشته با اندکی تغییر بر این مکان خاص اطلاق می‌شده است. در حال حاضر روستایی بدین نام در بخش دستگردان طبس ،در شرق ایران، قرار دارد. تشخیص حقیقی این جای‌نام، ضرورت انجام این پژوهش را فراهم نمود. این تحقیق با ماهیت تاریخی– تحلیلی انجام گرفته و یافته‌اندوزی داده‌ها مبتنی بر بررسی‌های میدانی باستان‌شناسی و مطالعه منابع کتابخانه‌ای است. این پژوهش در نظر دارد با مطالعه جغرافیای تاریخی دستگردان و بررسی ریشه‌شناختی جغرافیایی و تأثیرپذیری آن از منظر واقعیت‌های تاریخی و فرهنگی منطقه بپردازد. واژه دستگردان از نظر معنا و هم‌آوایی با واژه‌های «دستگرد» مشابه و هم‌ریشه است. جستجو در منابع و متون اسلامی نشان می‌دهد که در گذشته شهرهای متعددی با نام دستگرد وجود داشته است. ریشه‌شناسی دستگرد با مفاهیم «زمین زراعی» و «خانه‌ای در حصار» معنا می‌یابد. به‌نظر می‌رسد این دو مفهوم ارتباط معنایی مشترکی با واژه دستگردان دارند. نتایج مطالعه این تحقیق نشان می‌دهد؛ ویژگی ساختار امنیتی و شرایط استراتژیکی دستگردان، ضمن ایجاد هویت تاریخی و سیاسی منطقه بیانگر ارتباط ریشه لغوی واژه دستگردان با سازه‌های امنیتی همچون برج‌ها و قلعه‌ها با حصاری پیرامون زمین‌های کشاورزی است.