تحلیل تطبیقی کارکردهای تفسیری فواصل آیات در تفاسیر المیزان و تسنیم
نویسندگان
1 استادیار گروه معارف اسلامی دانشگاه صنعتی شاهرود
2 دانشیار گروه الهیات، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران.
doi
10.22091/ptt.2023.8594.2155چکیده
فواصل در پایان آیات، از جنبه لفظی و دلالی دارای اهمیت فراوان هستند. از جنبه دلالی، به دلیل داشتن جایگاه و ارتباط وثیق با محتوای آیه، تأثیر زیادی در تفسیر محتوای آیه داشته، میتوانند به مفسر کمک کنند؛ حال مفسر چه استفادههایی از فاصله میتواند در تفسیر و تبیین محتوای آیه داشته باشد؟ آیا نگاه مفسران به استفاده از فاصله در تفسیر آیه یکسان است؟ در این مقاله با روش توصیفی- تحلیلی، به بازشناسی و بررسی تطبیقی استفادههای دو مفسر بزرگ معاصر، علامه طباطبایی و آیتالله جوادی آملی، در تبیین محتوای آیه پرداخته شده است. در این مقایسه، روشن میگردد که کارکردهای دفع توهم شبهه و ابهام از آیه، نقد دیدگاهها و احتمالات تفسیری، تبیین محتوای آیه و برداشت حکم از آیه با استفاده از فاصله، در هر دو تفسیر مشترک هستند؛ اما علامه از فاصله بهصورت اختصاصی برای تقویت، تأیید و تصحیح دیدگاهها و احتمالات تفسیری، نقد روایات شأن نزول و تأیید یا ترجیح قرائت استفاده برده است. آیتالله جوادی نیز بهصورت اختصاصی برای شاهد بر مطلب، دلیل بر حکم موجود در آیه، دریافت پیام، نتیجهگیری از آیه و بیان موقت بودن حکم آیه در تفسیر تسنیم، از فاصله بهره برده است.
