مکانیابی پاسگاههای مرزی بر اساس شاخصهای طبیعی و انسانی شمال شرق کشور با استفاده از مدل تلفیقی FAHP (مطالعه موردی: محدوده مرزی استان خراسان رضوی با کشور ترکمنستان)
نویسندگان
1 دانش آموخته کارشناسی ارشد، گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد ، مشهد، ایران
2 دانش آموخته کارشناسی ارشد ، گروه جغرافیا، دانشکده جغرافیا و علوم محیطی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران
3 دانشجوی دکتری فقه و حقوق اسلامی، دانشکده الهیات، دانشگاه آزاد اسلامی، بابل، ایران
doi
10.22034/jgk.2022.308612.0چکیده
مکانیابی مناسب پاسگاه های نظامی ازجمله مسائل مهم در آمایشهای دفاعی می باشد که می تواند موجب افزایش کارایی و اثربخشی این مراکز در مواقع بحران و تهدیدات نظامی گردد. شناخت محیط پیرامون در مناطق مرزی می تواند به برنامهریزیها و استقرار پاسگاه ها در مناطق مرزی کمک شایانی کند. بنابراین پژوهش حاضر به ارزیابی نقش عوامل جغرافیایی (انسانی و طبیعی) با تأکید بر عوامل طبیعی بر مکانیابی پاسگاه ها در مناطق مرزی لطفآباد، نوخندان و باجگیران می پردازد و بدین منظور برای دستیابی به هدف پژوهش با توجه به مطالعه مقالات و اسناد پیشینیان و با تأیید نظر کارشناسان ذیربط در زمینه علوم جغرافیایی و نظامی از داده های مختلفی همانند، توپوگرافی، زمین شناسی، خاک شناسی، ژئومورفولوژی، سیل خیزی، فاصله از راه، فاصله از مرز، فاصله از گسل و تصاویر ماهوارهای ASTER بهمنظور تهیه نقشه های شیب و جهت شیب، استفاده شده است و از داده های اقلیمی همچون یخبندان، باد و باران به جهت عدم دسترسی اطلاعاتی جامع در این خصوص از محدودۀ مطالعاتی صرفنظر گردید. در ادامه بهمنظور شناسایی مناطق مناسب در راستای استقرار پاسگاه ها در طول نوار مرزی ایران و ترکمنستان نقشه ها و لایه های اطلاعاتی مربوط به ۱۱ معیار جغرافیایی فوق با استفاده از مدل FAHP در رویکردی تلفیقی با سیستم اطلاعات جغرافیایی مورد ارزیابی قرار گرفت و درنهایت با استفاده از مدل رویهمگذاری فازی و AHP نقشه نهایی مکانهای استقرار بهینه پاسگاه های مرزی بخشی از محدودۀ مطالعاتی خراسان رضوی که با توجه به تقسیمات سیاسی شامل لطفآباد، نوخندان، باجگیران تعیین گردید. نتایج حاصل نشان داد که مکانهای مناسب استقرار شمال (نوخندان) و غرب (باجگیران) میباشند و بهطورکلی هرچه از غرب به شرق و از شمال به جنوب پیش می رویم، امکان یافتن مکانهای مناسب جهت استقرار پاسگاه های مرزی کمتر می شود.