تأثیر جنسیت در تفسیر (مطالعه تطبیقی دیدگاه مجتهده امین و آمنه ودود با مفسران مرد در آیات مرتبط با زنان)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری علوم قرآن و حدیث، دانشگاه کاشان، گروه الهیات و معارف اسلامی، ایمیل: z.shams@qom.ac.ir

2 استادیار، دانشگاه کاشان، گروه الهیات و معارف اسلامی، ایمیل: mahetaban255@gmail.com

doi
10.22091/ptt.2023.6768.1952
چکیده

خوانش زنانه­ یکی از خوانش­های امروزی از قرآن است. برخی با انگیزه دفاع از حقوق زنان، چون اغلب تفاسیر توسط مردان انجام شده، رویکرد تفاسیر را مردسالارانه دانسته و با بازخوانی آیات، موجب دگراندیشی­هایی شده­اند. هدف این نوشتار تطبیقی- تحلیلی که مبتنی بر منابع اسنادی انجام شده، مشخص نمودن اثر جنسیت در برداشت ان است. بدین منظور دیدگاه دو مفسر معاصر زن (بانو امین و خانم ودود) در آیات چالشی که اندیشه سود مردان و زیان زنان را به ذهن متبادر می­نماید، جمع‌آوری و با نظر مفسران مرد مقایسه شده . ازآنجاکه معیار قطعی برای سنجش تأثیر جنسیت در فهم افراد وجود ندارد، برداشت­ آنان با یکدیگر و سایر مفسران مرد مقایسه شده­ است. تفاوت­ در برداشت مفسران منتخب به‌رغم هم‌جنس بودنشان و این‌که در موارد اشتراک و افتراق نظریاتشان، همواره مفسران مردی وجود دارند که با هرکدام هم‌عقیده هستند، نشان می­دهد جنسیت به‌تنهایی، عاملی در اتخاذ نگرشی خاص نزد مفسران نیست. نتیجه آن‌که جنسیت، امری نسبی و اثر آن در مفسران، متفاوت است. به استناد کثرت مواردی که خانم ودود موافق و بانو امین مخالف حقوق ظاهری زنان نظر داشته­اند، می­توان گفت کتاب مخزن العرفان  نسبت به کتاب قرآن و زن، سوگیری جنسیتی کم‌تری دارد.