فناوری ساخت بطری‌های سرشکل رومی با مطالعۀ نمونه‌های محفوظ موجود در موزۀ آبگینه و سفالینۀ ایران

نویسندگان

1 استادیار گروه شیشه، دانشکدۀ هنرهای صناعی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران

2 مربی گروه شیشه، دانشکدۀ هنرهای صناعی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران.

3 امین اموال اشیاء تاریخی فرهنگی، موزۀ آبگینه و سفالینۀ تهران، تهران، ایران.

doi
10.22084/nb.2022.25873.2460
چکیده

هنر شیشۀ رومی در سده‌های نخستین میلادی ازنظر شیوه‌های ساخت و تزئین و فناوری‌های وابسته به هنر شیشه بسیار ارزشمند و قابل مطالعه است. ظروف به‌شکل سر انسان، بخشی از مجموعه شیشه‌‌های رومی با شیوۀ دمیده در قالب در قرن اول و دوم میلادی هستند که شش نمونه از این آثار در موزۀ آبگینه و سفالینه تهران نگه‌داری می‌شود. این پژوهش با هدف شناسایی و مطالعۀ روش‌های ساخت بطری‌های سرشکل رومی موجود در موزۀ آبگینه و سفالینۀ ایران درصدد پاسخ به این پرسش است که، در ساخت بطری‌های سرشکل رومی از چه نوع فناوری استفاده شده است؟ از این‌رو، این پژوهش براساس هدف از نوع کاربردی و براساس ماهیت و روش از نوع پژوهش‌های توصیفی-تحلیلی است. روش گردآوری داده‌های آن از نوع کتابخانه‌ای و ثبت مشاهدات و تجربیات نگارندگان بوده است. در نتایج این پژوهش مشخص گردید هنر شیشۀ رومی در سدۀ اول میلادی متأثر از آشنایی رومی‌ها با شیوه‌های مجسمه‌سازی، قالب‌گیری و بهره‌مندی از اینان در ساخت و تزئین آثار شیشه بوده است. قالب بطری‌های سرشکل رومی موزۀ آبگینه و سفالینۀ ایران با استفاده از روش‌های پیشرفتۀ مدل‌سازی و قالب‌گیری ساخته و سپس با شیوۀ‌ دمیدن شیشه ساخته ‌شده است. سه روش ساخت متفاوت براساس قالب بدنۀ اصلی این آثار وجود داشته که در روش اول از قالب‌های دو تکه برای ساخت فرم کلی استفاده می‌گردید. در روش دوم پایۀ آثار به‌صورت بخش الحاقی به اثر اضافه می‌شد و در روش سوم از نوارهای تزئینی افزوده در ساخت پایه و دهانۀ بطری‌های سرشکل استفاده ‌شده است. ساخت کلیۀ نمونه‌های موجود در موزۀ آبگینه و سفالینۀ ایران به‌روش اول و به‌صورت یک تکه با بهره‌مندی از قالب‌های دو یا سه تکه بوده است.