فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

چکیدهسفال به‌عنوان یکی از یافته‌های باستان‌شناسی در شناخت دوره‌های فرهنگی نقش پُراهمیتی را ایفا می‌نماید. محوطۀ جهانگیر واقع‌در استان ایلام و یکی از محوطه‌های ساسانی غرب ایران است. در فصل سوم کاوشِ محوطۀ جهانگیر سفال‌های شاخصی از دورۀ ساسانی به‌دست آمد که برای این پژوهش ازمیان صدها قطعه سفال به‌دست آمده، 92 قطعه سفال انتخاب شد. هدف اصلی این پژوهش معرفی و طبقه‌بندی سفال‌های ساسانی محوطۀ جهانگیر است. در پژوهش حاضر سفال‌های به‌دست آمده از محوطۀ جهانگیر برمبنای مشخصات فنی و شکل مورد طبقه‌بندی، گونه‌شناسی و سرانجام گاهنگاری (مطالعات‌مقایسه‌ای و آزمایشگاهی) قرارگرفتند؛ ماهیت پژوهش بنیادی با رویکرد توصیفی-تحلیلی است. داده‌های پژوهش نیز به‌روش کتابخانه‌ای و میدانی جمع‌آوری شد. پرسش‌های طرح شده در این پژوهش عبارتنداز: مجموع سفالی محوطۀ جهانگیر به کدام بازۀ زمانی از دورۀ ساسانی قابل انتساب است؟ و سفال‌های محوطۀ جهانگیر از نظر سبک بیشتر منطقه‌ای است یا سبکی فرامنطقه‌ای در آن قابل مشاهده است؟ نتایج آزمایشگاهی انجام‌شده به‌روش گرمالیان (ترمولومینسانس) روی سفال‌های جهانگیر، نشان از انتساب این محوطه به نیمۀ دوم قرن ششم میلادی دارد؛ علاوه‌بر این با انجام مقایسات تطبیقی مشخص شد که سفالینه‌های ساسانی محوطۀ جهانگیر با محوطه‌های اواخر این دوره همسانی نسبی دارند. هم‌چنین سفالینه‌های این محوطه با محوطه‌هایی هم‌چون: اولتان‌قالاسی مغان، ماه‌نشان زنجان، قلعه‌یزدگرد، قصرابونصر، حاجی‌آباد، شوش، محوطه‌های ساسانی شناسایی شده در بررسی‌های شمال خوزستان، میاناب شوشتر، بوشهر، رأس‌الخیمه، تل ماهوز، ابوشریفه، کیش و برگوتیات در عراق قابل‌مقایسه هستند و علاوه‌بر تأثیرات سبک منطقه‌ای، بیشترین شباهت را با حوزۀ فرهنگی جنوب‌غرب و جنوب‌ ایران داراست.‌   کلیدواژگان: سفال‌ساسانی، طبقه‌بندی، گونه‌شناسی، گاهنگاری، محوطۀ جهانگیر.