طبقه ‎بندی و تحلیل موضوعی پژوهش های مرتبط با هزارویکشب (براساس پژوهش‌های چاپی فارسی تا پایان1400)

نویسندگان

1 عضو هیات علمی دانشگاه تربیت مدرس

2 دانشگاه شاهد

3 دانشگاه تربیت مدرس

4 دانشگاه تربیت مدرس

doi
10.22103/jis.2025.25138.2720
چکیده

زمینه/هدف: هر اثری که در طول دوره‌ها با استقبال بیشتری مواجه شده و مدت‌زمان بیشتری در ذهن و زبان مردم ساری و جاری باشد؛ به ‌تبع آن بستری مناسب برای انجام مطالعات و پژوهش‏های گسترده و متنوع خواهد بود. همین مقولۀ تنوع و گستردگی، اغلب سردرگمی پژوهشگران متأخر را به دنبال دارد. هزارویک‌شب از جمله آثار بسیار مهم و مورد توجه در سراسر جهان است که از زمان پیدایش همواره مورد توجه و تتبع بوده‎است و از حیث تأثیرگذاری در آثار بعد از خود منحصربه‌فرد است.روش/رویکرد: در این پژوهش تلاش شده تا با روش توصیفی - تحلیلی و با استفاده از تحقیقات کتابخانه‌ای، پژوهش‌های معتبر علمی مرتبط، ابتدا احصا و سپس براساس موضوع دسته‌بندی و نقد و تحلیل شوند. طبقه‎بندی پژوهش‏ها با درنظرگرفتن سیر تاریخی و با توجه به حوزه‌های مرتبط و بینا‌رشته‌ای،  با محوریت زبان فارسی انجام‌گرفته است و در تلاش است تصویر روشنی از خط سیر مطالعاتی و پژوهشی را در این موضوع، برای استفادۀ پژوهشگران ارائه دهد.یافته‌ها/نتایج: در این جستار یک‌صد اثر علمی –پژوهشی منتخب بررسی شده در پنج کلان دسته، طبقه‌بندی شده‌اند که عبارت‌اند از: پژوهش‎های مادر، ساختاری - روایی، محتوایی، بینارشته‎ای و تطبیقی. پژوهش‎های مادر نقش زیربنایی و مرجع دارند و پژوهش‏های دیگر در بخش‏های اصلی، وامدار آن‌ها محسوب می‏شوند. بازۀ زمانی مورد بررسی، یک‌صد سال اخیر تا پایان 1400 است. پژوهش‏های مرتبط با تحلیل‎های تطبیقی، ساختاری - روایی و محتوایی و بینارشته‎ای به ترتیب از بیشترین تا کمترین بسامد را به خود اختصاص داده‌اند و هرکدام به زیر‎مجموعه‏هایی تقسیم می‌شوند. همچنین پژوهش‏های حوزۀ تطبیقی جذاب‌ترین و زیرگروه بینارشته‏ای جدیدترین و کاربردی‏ترین پژوهش‏ها را تشکیل می‏دهند.