فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

زمینه/هدف: عروسک‌های نخودی به‌عنوان بخشی از فرهنگ بومی فرخشهر در استان چهارمحال و بختیاری، بازتابی از پیوند هنر بومی با طبیعت و سنت‌های کشاورزی هستند. برجستگی‌ها و فرورفتگی‌های طبیعی نخود، شباهتی نسبی به چهره انسان ایجاد می‌کند که با افزودن جزئیاتی ساده مانند نقاشی چشم و دهان، به عروسکی نمادین تبدیل می‌شود. این عروسک‌ها در دو جنس مونث و مذکر ساخته می‌شوند و در نوروز بر روی سبزه‌ها قرار می‌گیرند تا مفاهیمی همچون برکت، باروری و نان‌آوری را تداعی کنند. نگارندگان تلاش دارند با هدف شناسایی ارتباط عروسک‌های نخودی با مفاهیم باروری و نان‌آوری به این سوال پاسخ دهند که "نقش جنسیت‌های مونث و مذکر در عروسک‌های نخودی چیست و چگونه با مفاهیم باروری و نان‌آوری پیوند خورده‌اند؟"روش / رویکرد: پژوهش حاضر به لحاظ هدف رهیافتی توسعه‌ای دارد و تحلیل داده‌ها به‌صورت کیفی انجام می‌شود؛ نگارندگان با رویکردی توصیفی-تحلیلی حاصل از مطالعات اسنادی و میدانی و بر مبنای رویکرد مردم‌شناسی، به بررسی نقش جنسیت در عروسک‌های نخودی و پیوند آن با باورهای اجتماعی می‌پردازند. یافته‌ها/نتایج: یافته‌ها نشان می‌دهند که عروسک‌های نخودی علاوه بر جنبه‌های زیبایی‌شناسی، دارای مفاهیم عمیقی در زمینه هویت فرهنگی، باورهای اجتماعی و نقش‌های جنسیتی هستند. جایگاه این عروسک‌ها در تقویت هویت ملی، حفظ آیین‌های سنتی و ارتباط آن‌ها با مفاهیم باروری و نان‌آوری، اهمیت آن‌ها را در فرهنگ ایرانی برجسته می‌سازد. افزون بر این عروسک‌های نخودی بازتابی از نقش‌های اجتماعی زنان و مردان در جامعه سنتی ایران هستند و در کنار ارزش‌های آیینی، به عنوان عاملی برای انتقال باورها و سنت‌ها به نسل‌های آینده عمل می‌کنند.