فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در تفسیر آیه 49 سوره عنکبوت: *بَلْ‏ هُوَ آیاتٌ‏ بَیِّناتٌ‏ فِی‏ صُدُورِ الَّذِینَ‏ أُوتُوا الْعِلْم‏*، ابهاماتی درباره عبارت­های «هُوَ آیاتٌ بَیِّناتٌ» و «الَّذینَ أُوتُوا الْعِلْمَ» وجود دارد و با توجه به این‌که رجوع ضمیر «هو» به چه کسی و یا چه چیزی است، مفهوم «آیاتٌ بَیِّناتٌ» و مهم­تر از آن، تعیین مصداق «الَّذینَ أُوتُوا الْعِلْمَ» تغییر خواهد کرد. این پژوهش با شیوه توصیفی ـ تحلیلی، به بررسی دیدگاه‌های تفسیری فریقین در پنج قرن نخست هجری پرداخته است. دیدگاه­های فریقین درباره مصداق عبارت «الَّذِینَ‏ أُوتُوا الْعِلْم‏» عبارتند از: اهل کتاب و علمای آنان، اهل کتابی که مسلمان شده­اند، مؤمنان، علما، پیامبر اسلام و امامان معصوم. در این میان امامان فقط خود را مصداق آیه معرفی نموده­اند. در نقد دیدگاه­ها، نخست در تعیین مرجع ضمیر «هو» بین پیامبر و قرآن، مشخص شد که قرآن مرجع ضمیر است و درنتیجه، برخی از مصادیق ذکرشده برای عبارت «الَّذِینَ‏ أُوتُوا الْعِلْم‏» صلاحیت مصداق بودن را از دست دادند و با تبیین مفهوم عبارت «آیاتٌ‏ بَیِّناتٌ‏»، اختصاص «الَّذِینَ‏ أُوتُوا الْعِلْم» ‏‏به پیامبر اکرم و امامان معصوم آشکارگردید که در برخی روایات تفسیری شیعه بدان اشاره شده است.