بررسی اسطورۀ آب و آتش در افسانۀ نخودی آذربایجان بر پایۀ نشانهشناسی پیرس
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، پژوهش هنر، دانشکده هنر، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، تهران، ایران.
2 گروه فلسفه هنر، دانشیار گروه فلسفه هنر، دانشکده هنر و معماری، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی، همدان ، ایران.
doi
10.22103/jis.2025.24428.2673چکیده
زمینه/ هدف: در افسانۀ نخودی آذربایجان، زایش و تداوم حیات در ارتباط مشخص با آب و مرگ و نابودگری و اثبات حقانیت در ارتباط با آتش است. پژوهش حاضر در پی این است که بر پایۀ نظریات نشانهشناسی پیرس بیان کند که نمادها و نشانههای اسطورهای آب و آتش در افسانه نخودی آذربایجان چگونه ظهور یافتهاند تا ضمن بررسی این نشانهها به فهم باورهای اسطورهای مردم آذربایجان دست یابد.روش/ رویکرد: در این پژوهش اطلاعات به صورت کتابخانهای جمعآوری شده و پژوهش به صورت توصیفی _تحلیلی با تکیه بر الگوی نشانهشناسی پیرس انجام میگیرد و در آن خلق نشانهای اسطوره آب و آتش در افسانۀ نخودی آذربایجان توصیف و تحلیل میشود و تبیین میگردد که آب و آتش جز کدام یک از اشکال نشانهای شمایلی، نمایهای و نمادین هستند.یافتهها/ نتایج: با توجه به یافتهها چنین دریافت میشود که آب در افسانۀ نخودی در وجه نشانهای، نماد برکت و فرزندآوری است. همچنین غرق نشدن قهرمان در آبانبار را میتوان با احتیاط اسطورۀ گذر از آب دانست که نماد تولد دوباره میباشد و نیز تغییر موقعیت و سرنوشت قهرمان با به دست آوردن ثروت به نوعی رسیدن به تعالی است و نماد تغییر و تحول نیک است. همینطور مقولۀ سوزانندگی آتش آن را به نمادی از مرگ در افسانۀ نخودی مبدل میسازد. ایضا بخش رهایی یافتن نخودی از آتش تنور و پیروزی بر پادشاه، نماد تطهیر و اثبات پاکی برشمرده شده است. در مجموع شناخت درست این نشانهها در افسانۀ نخودی، سبب درک بهتر و عمیقتر این افسانه شد.
