نویسندگان اولیة غربیِ فرشهایشرقی و غیاب محققان ایرانی
نویسندگان
1 استادیار پژوهشکده دانشنامه نگاری، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی
doi
10.22103/jis.2025.23291.2602چکیده
در اواخر سدهی هجده میلادی افرادی از کشورهای اروپایی (با پیشتازی آلمان- برلین و مونیخ؛ اطریش- وین) و امریکایی با فرشهای شرقی- ایرانی آشنا شدند و بر حسب دلایلی که امور اقتصادی در صدر آن بود، تحقیق و تألیف درباره فرش، رونق یافت. آثاری که همچنان روایی دارند. هدف این مقاله آشنایی مخاطب با برخی محققین و آثار آنها به جهت بهرهمندی در پژوهشهای امروزی و تجزیه و تحلیل نقاط مثبت و منفی آثار و آراء آنهاست. با توجه به علاقة نویسندة مقاله، چنانچه این افراد نظراتی در خصوص طبقهبندی فرشها و نامگذاری نقوش داشتند به صورت خلاصه بدان پرداخته و در پایان به غیبت محققین ایرانی در این زمان اشارهای مجمل شدهاست. باید اضافه کرد که چون قالیبافی در طبقة هنرهای سنتی قرار میگیرد، از انتقال سینهبهسینه بهره میگرفته و تعهد اساتید بر این شیوة آموزش و حفظ آن، بتدریج عاملی در بیرون راندن نگارش رموز و فنون کار، ثبت هویت و مشخصات تولیدات هنری و هنرمندان یا به بیانی دیگر، انجام امور تحقیقاتی در قالیبافی شده است. روش تالیف مباحث مطروحه مطالعات کتابخانهای با رویکردی تاریخی و شیوهای توصیفی است. یافتهها نشان میدهند که تحقیق در مورد فرشهای شرقی چگونه پای مباحث جدیدی را به این حوزه باز کرده و باعث رواج آنها میشود. مباحث مربوط به برگزاری نمایشگاههای فرشهای شرقی، مورد توجه قرارگرفتن قالیهای روستایی- عشایری، نوشتن اولین فرهنگهای فرش دستبافت، نامگذاری فرشها و نقوش فرش، ورود فرش به خانههای غربی همچون کالایی مصرفی برخی از این مباحث و نتایج هستند.