بررسی تطبیقی دیدگاه مفسران فریقین در چگونگی تحقق هدف از خلقت در آیه 56 سوره‌ ذاریات

نویسندگان

1 جمهوری اسلامی ایران، استان گلستان، شهرستان گنبد کاووس، دانشگاه دولتی گنبد کاووس، دانشکده علوم انسانی، استادیار گروه الهیات، علوم

2 عضو هیات علمی دانشکده علوم انسانی دانشگاه کوثر بجنورد، بجنورد. ایران

doi
10.22091/ptt.2022.8448.2135
چکیده

مسأله هدف آفرینش در آیه 56 سوره ذاریات، یکی از مسائلی است که تفاسیر متعددی درباره آن انجام شده است. ، با جمع­آوری داده­های کتابخانه­ای و روش پردازش توصیفی ـ تحلیلی و تطبیقی تفاسیر فریقین، بنیان این دگرگونی برداشت را اختلاف مدارس و رویکرد تفسیری مفسران قلمداد کرده است. یافته‌ای که بر اساس آن می­توان آراء اهل تفسیر را در سه دسته ارزیابی نمود: دسته­ نخست، تنها مؤمنانِ جن و انس را مخاطبان آیه دانسته و این­گونه هیچ اشکالی را متوجه آیه نمی­دانند. دسته­ دوم، با توجه دادن به غرض­محوری حرف لام در «لِیَعبُدونَ»، متعرض هیچ­گونه بحث اعتقادی مرتبط با آیه نشده­اند؛ درحالی‌که دسته­ سوم، با عام تلقی کردن خطاب آیه و مشکلِ تحقق نیافتن هدف خلقت درباره­ نافرمانان ثقلین، در پی حل پیچ معنایی عارض شده درباره­ افعال الهی هستند. در این میان، بعضی با تلاش­هایی باورمندانه، سعی در دفع این اشکال نموده­ و گروهی با رویکرد عصری و نجات­بخش دانستن آموزه­ عبادت، خود را از معضل نظری مطرح‌شده رهانیده و با مطلوب خواندن عبادت و نقش بسزای آن در تقویت ایمان، رستگاری مخاطبان در دو سرای را مقصود خدای متعال از این گزاره وحیانی دانسته­ اند.