بررسی تطبیقی معنای محصنات در تفاسیر شیعه و سنی تا قرن هفتم

نویسندگان

1 دانش‌آموخته دکتری قرآن و حدیث، قم، ایران

2 دانشیار، گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه قم، قم، ایران.

doi
10.22091/ptt.2022.7383.2018
چکیده

تاریخ دریافت: 12/6//1400   |   تاریخ اصلاح: 18/01/1401   |   تاریخ پذیرش: 18/01/1401محصنات در آیه 24 سوره نساء، مصداق‌های گوناگونی در تفاسیر متقدم شیعه و سنی دارد. مفسران پیشین اهل سنت، بر پایه نیازها و زمینه‌هایی چون: سنت نقل مأثورات، گوناگونی رفتار پیامبر (ص) و خلفا در برخورد با اسیران و مشروعیت و تقدس خلفا، محصنات را به معنای زنان اسیر شوهردار معنا کردند؛ ولی زمینه متفاوت در شیعه، مایه آن شد که معنای زن اسیر شوهردار در تفاسیر پیشین شیعه بیان نشود و آن‌ها محصنات را بیش‌تر به معنای زن آزاد یا کنیز دانستند. این تفاوت پس از نگارش تفاسیر جامع نخستین از میان رفت و بازگفت شیعیان و اهل سنت از منابع تفسیری یک دیگر، موجب شد تا تمایز نخست میان شیعیان و اهل سنت درباره معنای محصنات، در این تفاسیر دیده نشود. به‌این‌ترتیب، گویی به زمینه و بسترهایی که دستاویز پذیرش یک دیدگاه تفسیری در تفسیرهای پیشین بود، در دوره‌های بعد چندان توجه نشد؛ به‌ویژه آن‌که در میان شیعه و سنی، بهره‌مندی برابر از منابع یک دیگر نبود و تفاسیر شیعه بیش از اهل سنت اثر پذیرفتند و این تأثیر به دلیل پذیرش دیدگاه موردپسند تفاسیر پیشین اهل سنت توسط شیخ طوسی و تأثیر شخصیت و کتاب‌های او بر مفسران بعدی شیعه بود.بهشتی، ن؛ نجفی، م.ج. (1400). بررسی تطبیقی معنای محصنات در تفاسیر شیعه و سنی تا قرن هفتم، دوفصل‌نامۀ پژوهش‌های تفسیر تطبیقی. 64-37-8 (15)،   Doi: 10.22091/PTT.2022.7383.2018