فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

استقرار اولیه ریزنمونه نوک شاخساره یکی از مهم‌ترین مراحل کشت­‌بافت می‌باشد که در این مرحله به­علت کوچک بودن ریزنمونه، درصد شیشه‌ای شدن ریزنمونه‌ها و در نتیجه عدم استقرار آنها بالا می‌باشد. به‌منظور بررسی تأثیر اندازه ریزنمونه و نوع تنظیم­کننده رشد بر کشت نوک شاخساره میخک، آزمایشی به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح پایه کاملاً تصادفی با 5 تکرار انجام شد. فاکتورهای مورد بررسی شامل اندازه‌های مختلف نوک شاخساره (4/0، 7/0 و 1 میلی‌متر) و محیط‌کشت MS حاوی یکی از تنظیم­کننده‌های رشدی (5/0 میلی‌گرم در لیتر بنزیل آدنین(BA، 5/0 میلی‌گرم در لیتر اسیدجیبرلیک (GA 3 ) و محیط‌کشت فاقد هورمون بودند. نتایج نشان داد که اندازه ریزنمونه و نوع تنظیم­کننده رشد تأثیر معنی‌داری بر میزان شیشه‌ای شدن ریزنمونه‌ها داشت و بیشترین میزان آن (%3/59) در محیط‌کشت حاوی 5/0 میلی‌گرم در لیتر BA و در ریزنمونه با اندازه 4/0 میلی‌متر و کمترین میزان آن (%0) در محیط‌کشت حاوی 5/0 میلی‌گرم در لیتر GA 3 و در ریزنمونه با اندازه 1 میلی‌متر مشاهده شد. کاربرد هورمون BA در محیط‌کشت باعث کاهش ارتفاع، افزایش وزن خشک شاخساره، عرض برگ، تعداد جوانه باززایی شده و شاخص سطح برگ شد ولی با این حال باعث افزایش پدیده شیشه‌ای شدن نیز شد و در نتیجه کیفیت گیاهان حاصل کاهش یافت. درصورتی­که هورمون GA 3 باعث افزایش ارتفاع، افزایش طول برگ و کاهش عرض برگ شد و گیاهان رشد یافته ظاهری سالم داشتند. در محیط‌کشت فاقد هورمون، گیاهان استقرار یافته رشد مطلوبی را از خود نشان ندادند و پس از مدتی رشد آنها متوقف شد. در مرحله استقرار ریزنمونه، کیفیت گیاهچه حاصل نقش اساسی در مراحل پرآوری دارد و تعداد جوانه باززایی شده از اهمیت کمتری برخوردار است، بنابراین محیط‌کشت حاوی 5/0 میلی‌گرم در لیتر اسیدجیبرلیک و ریزنمونه با اندازه یک میلی‌متر جهت استقرار ریزنمونه نوک شاخساره میخک توصیه می‌شود.